استفاده اسرائیل از گرسنگی به عنوان سلاح جنگی در غزه؛ راهبرد طراحیشده
دادهها نشان میدهند که گرسنگی در غزه یک استراتژی محاسبهشده برای «مهندسی مجدد» جامعه بوده که اوج آن در سال ۲۰۲۵ رخ داده است.
بررسی استفاده از گرسنگی به عنوان سلاح در غزه
بر اساس تحلیلها و دادههای موجود، گرسنگی حاکم بر نوار غزه نه یک نتیجه جانبی از جنگ، بلکه یک استراتژی محاسبهشده از سوی اسرائیل بوده است که هدف آن «بازمهندسی جامعه» فلسطینی بوده است. این مطالعه نشان میدهد که چگونه بحران غذایی به طور سیستماتیک تشدید شده و مرگومیر ناشی از آن به شکلی جهشی افزایش یافته است. در سه ماه اول جنگ در سال ۲۰۲۳ تنها چهار مرگ ناشی از گرسنگی رسمی شد، اما این رقم در سال ۲۰۲۵ به اوج خود رسید و به ۴۲۲ مورد در یک سال بالغ شد که نشاندهنده افزایش ۷۶۰ درصدی در مقایسه با سال قبل است. کارشناسان، از جمله گزارشگر ویژه سازمان ملل در حق غذا، مایکل فخری، تأکید کردهاند که شرایط میدانی معیارهای قحطی را برآورده کرده بود، هرچند که طبقهبندی رسمی قحطی (IPC) معمولاً محافظهکارانه عمل میکند.
این تاکتیکها ریشه در سیاستهای دهههای اخیر اسرائیل دارد که قصد داشتند از غذا و کمکها به عنوان ابزار جنگی استفاده کنند. این دکترین پیشتر توسط مشاوران اسرائیلی با هدف «گذاشتن فلسطینیان روی رژیم غذایی، اما نه کشتن آنها از گرسنگی» خلاصه شده بود؛ اما جنگ اخیر نشاندهنده تغییری به سمت «حذف» بود. اظهارات مقامات ارشد اسرائیلی، از جمله وزیر دفاع سابق که از مردم غزه با عنوان «حیوانات انساننما» یاد کرد و وزیر دارایی که مسدود کردن کمکها را «موجّه و اخلاقی» خواند، این نیت را تأیید میکند.
- فروپاشی کالری: در حالی که قبل از جنگ روزانه ۵۰۰ کامیون کمکهای غذایی برای غزه نیاز بود، میانگین روزانه در طول جنگ تنها ۱۹ کامیون اجازه ورود یافت که کاهشی ۹۶ درصدی را رقم زد.
- تخریب زیرساختها: اسرائیل سیاست «زمین سوخته» را اجرا کرده و با نابودی ۹۰ درصد زمینهای کشاورزی و مزارع طیور، زنجیره غذایی داخلی را نابود ساخت.
- کاهش آب و بهداشت: دسترسی به آب آشامیدنی از ۸۴ لیتر به تنها ۳ لیتر در روز برای هر نفر کاهش یافت که نشاندهنده جنگ بر سر منابع حیاتی است.
- قربانیان اصلی: ۴۰.۶۳ درصد قربانیان گرسنگی در سال ۲۰۲۵ را افراد بالای ۶۰ سال و ۳۴.۷۴ درصد را کودکان تشکیل دادند.
- هدف سیاسی: استراتژی جلوگیری از دسترسی به غذا نه تنها برای اهداف نظامی، بلکه برای ایجاد احساسات «ضدمقاومت» و بازمهندسی انسان فلسطینی به موجودی متمرکز بر بقای اولیه بوده است.
مایکل فخری اظهار داشت: «وقتی شروع به دیدن اولین کودکانی کردیم که در حال لاغر شدن بودند، هشدار دادیم… زیرا وقتی یک والدین کودک خود را در آغوش دارد و آن کودک در حال آب شدن است، این به معنای حمله به کل جامعه است.»
به گفته تحلیلگران، اقداماتی نظیر تشویق «مهاجرت داوطلبانه» در قبال مردم گرسنه، در واقع پوششی عوامفریبانه برای تجاوز اجباری به خارج از نوار غزه بوده است.
در حال حاضر، با وجود ادعای «آتشبس»، نابودی ستون فقرات کشاورزی غزه وابستگی مطلق منطقه را به کمکهای خارجی تضمین کرده و کنترل دائمی را در اختیار اسرائیل قرار میدهد. این بحران گرسنگی ساختگی، زخمهای فیزیکی و سیاسی عمیقی بر جای گذاشته که ترمیم آن برای نسلها زمان خواهد برد.
