روسیه واتساپ را مسدود کرد و جایگزین دولتی را ترویج میدهد
روسیه سرویس پیامرسان واتساپ را به دلیل نقض قوانین مسدود کرده و کاربران را به استفاده از پلتفرم دولتی MAX که فاقد رمزگذاری سرتاسری است، ترغیب میکند.
مسدودسازی واتساپ و ترویج جایگزین دولتی در روسیه
دولت روسیه به تازگی سرویس پیامرسان واتساپ را به دلیل ادعای «سرپیچی از قوانین» مسدود کرده است. این اقدام در چارچوب تلاشهای گستردهتر مسکو برای اعمال کنترل و نظارت بیشتر بر فضای دیجیتال و ارتباطات خصوصی کاربران صورت گرفته است. دیمیتری پسکوف، سخنگوی کرملین، علت این ممنوعیت را «عدم تمایل واتساپ به انطباق با هنجارها و متن قوانین روسیه» عنوان کرد. همزمان با این ممنوعیت، مقامات روسی کاربران را به استفاده از پلتفرم پیامرسان دولتی به نام MAX تشویق میکنند. این اپلیکیشن دولتی به عنوان یک راهحل جامع برای پیامرسانی، خدمات دولتی آنلاین و حتی پرداختها تبلیغ میشود.
نگرانیها در رابطه با حریم خصوصی و امنیت دادهها
کارشناسان امنیتی نسبت به استفاده از MAX هشدارهای جدی دادهاند. برخلاف واتساپ که از رمزگذاری سرتاسری (end-to-end encryption) برای حفظ حریم خصوصی پیامها استفاده میکند، MAX به طور علنی اعلام کرده است که در صورت درخواست، دادههای کاربران را در اختیار مقامات قرار خواهد داد. این بدان معناست که پیامهای کاربران در این پلتفرم در برابر نظارت دولتی آسیبپذیر هستند. این محدودیتها تنها به واتساپ منحصر نشده است؛ پیشتر نیز دولت روسیه دسترسی به برخی سرویسهای دیگر مانند تلگرام و همچنین خدمات متعلق به متا (فیسبوک و اینستاگرام) را محدود کرده بود، با این اتهام که این شرکتهای خارجی از همکاری با مجریان قانون در پروندههای کلاهبرداری و تروریستی خودداری میکنند.
واکنشها و اقدامات حقوق بشری
فعالان حقوق بشر این اقدامات را تلاشی آشکار برای تشدید سرکوب دیجیتال و محدود کردن آزادی بیان دانستهاند. سازمانهایی مانند عفو بینالملل این اقدام را «عقبگردی به سوی عقب» و استفاده از ابزار سانسور تحت پوشش «حفاظت از حقوق مردم» توصیف کردهاند. سخنگوی واتساپ نیز اظهار داشت که این شرکت «تمام تلاش خود» را برای حفظ ارتباط کاربران انجام میدهد و جداسازی بیش از ۱۰۰ میلیون نفر از ارتباطات خصوصی یک گام رو به عقب است.
- محدودیتهای جدید تلاشی برای اعمال کنترل شدیدتر بر اطلاعات است.
- اپلیکیشن دولتی MAX رمزگذاری امنیتی واتساپ را ندارد و دادهها را با دولت به اشتراک میگذارد.
- این اقدام بخشی از سابقه طولانی روسیه در مسدودسازی سرویسهای خارجی مانند توییتر و فیسبوک است.
- بسیاری از کاربران روسی برای دسترسی به واتساپ مجبور به استفاده از VPN شدهاند.
- محدودیتها بر تلگرام نیز اعمال شده که به طور گسترده توسط سربازان روسی در اوکراین استفاده میشود.
«همانطور که معمول است، مقامات روسی به ابزار خام سرکوب دیجیتال خود متوسل میشوند: سانسور و انسداد تحت پوشش حمایت از حقوق و منافع مردم.»
«تلاش برای منزوی کردن بیش از صد میلیون نفر از ارتباطات خصوصی و امن، گامی رو به عقب است و تنها به کاهش امنیت مردم در روسیه منجر میشود.»
در مجموع، ممنوعیت واتساپ و اجبار به استفاده از پلتفرم دولتی MAX نشاندهنده تشدید سیاستهای سایبری روسیه است که هدف آن کاهش نفوذ رسانههای ارتباطی جهانی و تقویت نظارت دولت بر محتوای تبادل شده بین شهروندان است، در حالی که امنیت دادهها فدای کنترل میشود.
