کشته شدن سیف الاسلام قذافی و پایان یک جایگزین نمادین برای دولت‌های رقیب لیبیا

مرگ سیف الاسلام قذافی و پیامدهای آن در لیبیا

مرگ سیف الاسلام قذافی، برجسته‌ترین پسر باقی‌مانده دیکتاتور سابق لیبیا، معمر قذافی، خلأ یک چهره با نفوذ نمادین در میان برخی از لیبیایی‌ها را ایجاد کرده است، هرچند که این فرد برای عده‌ای دیگر به عنوان نماد یک رژیم منفور تلقی می‌شد. این حادثه در شهر زنتان رخ داد و این کشور را که میان دولت مورد حمایت سازمان ملل در طرابلس و ارتش ملی لیبیا در شرق تقسیم شده، در بن‌بست سیاسی عمیق‌تری فرو برد. سیف الاسلام قذافی، که زمانی به عنوان وارث اصلاح‌طلب و غربی‌گرا برای پدرش دیده می‌شد، این تصویر را پس از انقلاب ۲۰۱۱ و با حمایت از سرکوب خونین معترضان به شدت تغییر داد. کارشناسان اشاره می‌کنند که سخنرانی او علیه معترضان، نقطه پایانی بر چهره اصلاح‌طلب او و تولد مجدد او به عنوان “پسر قذافی” بود.

پس از دستگیری در سال ۲۰۱۱، او شش سال در اختیار شبه‌نظامیان محلی در زنتان بود، اما گفته می‌شود که پس از مدتی، این نیروها به او حس همدلی پیدا کرده و حتی مانند محافظان وی عمل می‌کردند. پس از آزادی در سال ۲۰۱۷، او فعالیت سیاسی کم‌رنگی داشت تا اینکه در سال ۲۰۲۱ با ابراز تمایل برای بازگشت سیاسی و تلاش برای نامزدی ریاست جمهوری، جنجال بزرگی به پا کرد که به فروپاشی روند انتخابات کمک کرد. با این حال، او همچنان از حمایت برخی گروه‌هایی برخوردار بود که به دلیل جنگ داخلی و تقسیم قدرت بین مناطق مختلف، دلتنگ ثبات دوران قذافی بودند.

• نفوذ اصلی سیف الاسلام قذافی نظامی نبود بلکه نمادین بود؛ او نماد روایتی مهم برای افرادی بود که دلتنگ حاکمیت قذافی بودند.
• مرگ او بیشترین اهمیت را در شرق لیبیا خواهد داشت، زیرا حامیان او با پایگاه خلیفه حفتر همپوشانی دارند، اگرچه این دو نفر نسبت به یکدیگر بی‌اعتمادی عمیقی داشتند.
• حفتر همواره از محبوبیت سیف الاسلام می‌ترسید، زیرا هر دو برای تصاحب یک پایگاه رأی مشابه رقابت می‌کردند و سیف الاسلام یک تهدید برای مدل اقتدارگرای حفتر محسوب می‌شد.
• این رویداد، با وجود اهمیت نمادین، احتمالاً تأثیر فوری چندانی بر بن‌بست سیاسی اساسی لیبیا نخواهد گذاشت.
• مرگ سیف الاسلام به منزله “حذف آخرین سد قابل دوام در برابر دوگانگی قدرت فعلی” تلقی می‌شود و آخرین مسیر خروج از سیستم قدرت تقسیم شده را می‌بندد.

“مرگ او عواملی را به حرکت درمی‌آورد، اما لیبیا را با طوفان مواجه نخواهد کرد.” (به نقل از کلودیا گاتزینی، تحلیلگر ارشد گروه بین‌المللی بحران)

“مرگ او آخرین خروج لیبیا از این سیستم قدرت تقسیم شده را می‌بندد.” (به نقل از انس الجوماتی، مدیر مؤسسه صادق)

در نهایت، در حالی که ترور سیف الاسلام قذافی یک بازیگر مهم را از صحنه خارج کرد و به طور بالقوه به نفع یکی از جناح‌های اصلی قدرت تمام شد، انتظار نمی‌رود که این حادثه راه حلی اساسی برای بحران سیاسی چندلایه و طولانی‌مدت لیبیا به ارمغان آورد. میراث او به عنوان نمادی از گذشته، حالا کاملاً از معادله خارج شده است.