درخواستهای حداکثری ترامپ، مذاکرات عمان با ایران را در هالهای از ابهام قرار داد
تحلیلگران معتقدند که استراتژی نامشخص ترامپ، به دلیل موضعگیریهای نظامی و اعتراضات در ایران، مذاکرات آمریکا و ایران را در معرض خطر قرار داده است.
ابهامات در مذاکرات هستهای آمریکا و ایران در عمان
دولت دونالد ترامپ، رئیسجمهور ایالات متحده، با مجموعهای از درخواستهای حداکثری وارد دور جدید مذاکرات با ایران در مسقط، عمان شده است، در حالی که استراتژی کلی آنها همچنان نامشخص است. این مذاکرات اولین جلسه از نوع خود از زمان حمله آمریکا به تأسیسات هستهای ایران در ژوئن محسوب میشود و فصل جدیدی در روابط پرتنش دو کشور را رقم میزند. در حالی که ترامپ در ابتدا به دنبال توافق جدیدی بر سر برنامه هستهای ایران بود، این مذاکرات پس از جنگ ۱۲ روزه اسرائیل و حملات متعاقب آمریکا مختل شد. در ماههای اخیر، اعتراضات گسترده ضد دولتی در ایران و تهدیدات مکرر ترامپ برای مداخله نظامی بیشتر و تشدید تحریمها، تنشها را افزایش داده است. دولت آمریکا یک “آرما” چند میلیارد دلاری از داراییهای نظامی خود را در سواحل ایران مستقر کرده است.
تحلیلگران معتقدند که ایالات متحده ایران را ضعیف میداند و این را فرصتی برای مطرح کردن خواستههای بزرگ میبیند. این خواستهها شامل توقف برنامه هستهای ایران، محدود کردن برنامه موشکی بالستیک و پایان دادن به حمایت از آنچه آمریکا “عوامل نیابتی” میخواند، است. این دستور کار گسترده توسط دولت ترامپ، خطر لغو مذاکرات را بهشدت بالا برده است. وزیر امور خارجه آمریکا، مارکو روبیو، تأکید کرده است که برای دستیابی به نتایج معنادار، مذاکرات باید شامل موشکهای بالستیک، حمایت از سازمانهای تروریستی و رفتار با مردم خود باشد.
- درخواستهای اصلی آمریکا: توقف برنامه هستهای، محدودیت موشکهای بالستیک، و قطع حمایت از نیروهای منطقهای.
- استراتژی مبهم ترامپ: برخی این رویکرد را “تئوری دیوانگی” یا “جنون لحظهای” توصیف کردهاند که عدم قطعیت را بر مذاکرات حاکم کرده است.
- موضع ایران: تهران برنامه هستهای خود را غیرنظامی میداند و نگران است که محدود کردن برنامه موشکی، آنها را در برابر حملات اسرائیل آسیبپذیر سازد؛ این موضوع “خط قرمز” ایران تلقی میشود.
- فشار منطقهای: کشورهای خلیج فارس خواهان کاهش تنشهای دیپلماتیک هستند، زیرا درگیری مجدد میتواند پیامدهای منطقهای گستردهای داشته باشد.
- دیدگاههای متناقض: در حالی که برخی مقامات آمریکایی خواهان توافق محدود هستند، دیگران به دنبال “تسلیم کامل” هستند؛ این تضاد میتواند مذاکرات را زمینگیر کند.
یکی از تحلیلگران اظهار داشت: “اینکه آیا اهداف [آمریکا] به موضوع هستهای محدود خواهد شد، همانطور که رئیسجمهور میگوید، یا مجموعهای بسیار جامعتر از درخواستها برای تسلیم کامل، همانطور که وزیر امور خارجه روبیو پیشنهاد میکند، نامشخص است.”
معاون دیگر بیان کرد: “برنامه موشکی، تنها بازدارندگی است که ایران در حال حاضر دارد. پس از اینکه این یکی گرفته شود، ایران در برابر حملات آینده اسرائیل آسیبپذیر خواهد شد. اساساً، حاکمیت خود را از دست میدهد.”
در نهایت، اگرچه اسرائیل و برخی در واشنگتن نسبت به هرگونه تعهد ایران بدبین هستند و فشار برای اقدامات نظامی را ادامه میدهند، به نظر میرسد هر دو طرف به دنبال راههایی برای کاهش تنش نظامی هستند، هرچند شکافهای عمیقی در مواضع آنها وجود دارد. این وضعیت دیپلماتیک همراه با تهدیدات نظامی، فضای بسیار خطرناکی برای این گفتگوها ایجاد کرده است.
