آیا اینترنت به حالت قبل از ۱۸ دی برمیگردد؟ تحلیل قطعی و وصلیهای اینترنت
میلاد نوری، کارشناس اینترنت، درباره علل قطعیهای اخیر شبکه و آینده اینترنت در ایران میگوید: عدم شفافیت، حرکت به سمت اینترنت طبقاتی و زیرساختهای فنی آماده برای اعمال سیاستهای «Default Deny» از جمله عوامل اصلی هستند. او هشدار میدهد که قطعوصلهای مداوم ناشی از آپدیت قوانین شبکه است و دسترسی مردم به راههای جایگزین مانند استارلینک افزایش یافته است.
تحلیل وضعیت اینترنت ایران و آینده آن
کارشناسان حوزه فناوری مانند میلاد نوری معتقدند قطعی گسترده اینترنت از ۱۸ دی ماه نشاندهنده تحولی اساسی در زیرساخت ارتباطی ایران است. برخلاف گذشته که مسدودسازی به صورت موردی (مثلاً فیلتر سایتها) انجام میشد، این بار شبکه به صورت پیشفرض مسدود (Default Deny) شده است. به این معنی که تنها مسیرها و مقصدهای از پیش مجازشده امکان عبور دارند. این تغییر فنی، امکان اجرای عملی اینترنت طبقاتی و سیاستهای مبتنی بر «Allowlist» را فراهم کرده است.
- علت قطع و وصلهای مکرر: تغییر مداوم «Ruleها» یا قوانین کنترلی در لایههای مختلف شبکه و مسیریابی، باعث رفتارهای ناپایدار و تجربههای متناقض برای کاربران شده است.
- تأثیر بر سرویسهای داخلی: حتی سرویسهای به اصطلاح داخلی مانند بانکها و تاکسیهای اینترنتی نیز به دلیل وابستگی به APIهای خارجی و ارتباطات بینالمللی، در روزهای اول دچار اختلال شدید شدند.
- عدم شفافیت: نوری اشاره میکند که عدم شفافیت مانع از پیشبینی دقیق آینده اینترنت میشود؛ ادعاهای مختلف درباره وصل شدن اینترنت اغلب با واقعیت دسترسی ناپایدار دیتاسنترها در تناقض است.
- جایگزینهای مردمی: با قطعیهای پی در پی، مردم به سمت راههای جایگزین مانند استارلینک یا خرید سیمکارتهای کشورهای همسایه رفتهاند، که نشان میدهد جرمانگاری نمیتواند مانع تأمین نیازهای ارتباطی شود.
- آینده اینترنت: پیشبینی میشود اینترنت در ایران به سمت مدل طبقاتی پیش برود، که در آن دسترسی بر اساس «نیاز» و با احراز هویت به افراد یا نهادهای خاص داده میشود.
«این وضعیت زنگ خطری است که نشان میدهد زیرساخت شبکه بهسمتی رفته که امکان اعمال دائمیِ سیاستهای Allowlist و اینترنت طبقاتی نه در حد تصمیم، بلکه بهصورت عملی و فنی فراهم شده است.» «وقتی در رخدادهای پیش از این اینترنت قطع میشد، هیچ راه ارتباطیای وجود نداشت اما حالا... دیدیم که بعضا اخباری مخابره میشد. این شرایط نشان میدهد که استارلینک تا حدی جای خود را در ایران باز کرده است.»
در نهایت، به نظر میرسد شکاف بین سیاستهای محدودساز و نیازهای فنی و اجتماعی کاربران در حال عمیقتر شدن است و آینده اینترنت در ایران با چالشهای بیشتری همراه خواهد بود.
