یادداشتهای علم: واکنش شدید به شایعه ازدواج شاه با مادر ملکه
مذاکره اسدالله علم با فریده خانم، مادر علیا حضرت، درباره شایعه ازدواج شاهنشاه و تذکر علم به ایشان مبنی بر نادرست بودن و مضر بودن این حرفها.
بررسی یادداشتهای روزانه اسدالله علم درباره شایعات
این متن بخشی از یادداشتهای روزانه اسدالله علم، وزیر دربار و یکی از چهرههای مهم سیاسی دوران محمدرضا شاه پهلوی، را شامل میشود که مربوط به روز شنبه ۲۳ تیر ۱۳۵۲ است. وقایع اصلی پیرامون حضور علم در یک مراسم عروسی و گفتگوی بعدی او با فریده خانم، مادر علیا حضرت، متمرکز است. علم پس از بازگشت به منزل خود با فریده خانم روبرو میشود که افسرده بوده و مایل به گفتگو درباره شایعهای خاص است: شایعه ازدواج شاهنشاه با مادر علیا حضرت.
علم در واکنش به این موضوع، با تأکید قاطع اعلام میکند که این خبر «دروغ محض» است و تنها توسط «دشمنان» پراکنده میشود. او به شدت به فریده خانم تذکر میدهد که نباید چنین حرفهایی را تکرار کند و این گونه اظهارات را «حرفهای خاله زنکی» مینامد که گریه و سر و صدا راه انداختن آن به ضرر خود ایشان است. علم استدلال میکند که حتی اگر چنین اتفاقی افتاده بود، برهم زدن نظم و سروصدا کردن چاره کار نبود و احترام او به ایشان به دلیل حفظ متانت و جایگاه بالاتر از این مباحث بوده است.
واکنش شدید علم و نتیجه گفتگو
واکنش اسدالله علم به قدری شدید و قاطعانه بود که فریده خانم از کرده خود پشیمان شد. او از علم قول گرفت که این موضوع را به اطلاع شاه نرساند، چرا که علم معتقد بود در صورت طرح شدن این موضوع، مسائل دیگری نیز ممکن بود با آن مخلوط شده و شایعهسازان طلبکار شوند. پس از رفتن فریده خانم، خانم علم (همسر اسدالله علم) به تندی همسرش اعتراض میکند و میگوید: «خیلی تندی کردی، معنی نداشت.» که با پاسخ تندی از سوی علم مواجه میشود: «شما فضولی نکنید.....»
- موضوع اصلی متن: واکنش وزیر دربار به شایعه ازدواج شاه با فردی خاص.
- تأکید بر: نادرست بودن شایعات و مضر بودن پرداختن به آنها برای جایگاه اجتماعی.
- زمان ثبت وقایع: شنبه ۲۳ تیر ۱۳۵۲ شمسی.
- نقش اسدالله علم: تلاش برای حفظ آبرو و جلوگیری از گسترش شایعات مخرب در سطح بالا.
- توصیف محتوای شایعه: ازدواج محمدرضا شاه با مادر علیا حضرت.
«من گفتم دروغ محض است، ولی شایعه را دشمنان ما میاندازند. با وصف این سرکار نباید این حرفها را بزنید. از این حرفهای خاله زنکی، گریه کردن و سر و صدا راه انداختن بر ضرر خود شماست.»
«به هر صورت طوری شدید حرف زدم که خانم از کرده پشیمان شد و از من قول گرفت که چیزی به شاه عرض نکنم...»
این بخش از خاطرات علم، تصویری از فضای سیاسی و اجتماعی دربار پهلوی و نگرانیهای موجود درباره حفظ وجهه سلطنت در برابر شایعات ارائه میدهد؛ به ویژه زمانی که این شایعات به مسائل خانوادگی سطح بالا مربوط میشدند. علم در این روز همچنین به کارهای جاری و برنامهریزی برای سفر آمریکای شاهنشاه مشغول بوده است.
