تحلیل موج اخیر حملات کوسه‌ها: آیا تغییرات اقلیمی مقصر است؟

تحلیل موج اخیر حملات کوسه در استرالیا

در اوایل سال جاری میلادی، سواحل شرقی استرالیا شاهد موج نگران‌کننده‌ای از حملات کوسه‌ها بود که موجبات نگرانی عمومی و افزایش تقاضا برای اقدامات شدید نظیر کشتار کوسه‌ها را فراهم آورد. تنها در یک بازه ۴۸ ساعته، چهار حمله بدون تحریک ثبت شد که متأسفانه منجر به مرگ یک پسر ۱۲ ساله در بندر سیدنی شد. این حوادث، از جمله حمله به یک کودک ۱۱ ساله و یک موج‌سوار دیگر، مجدداً افسانه‌های قدیمی درباره ماهیت شکارچیانه کوسه‌ها را زنده کرد. با این حال، کارشناسان بر این باورند که تمرکز باید بر ریشه‌های عمیق‌تر این پدیده، به‌ویژه تغییرات اقلیمی، باشد.

دکتر نیکولاس ری، پژوهشگر دانشگاه ناتینگهام ترنت، تأکید می‌کند که رسانه‌ها اغلب همه رخدادها را در یک روایت واحد از خطر خلاصه می‌کنند، در حالی که استرالیا میزبان بیش از ۱۸۰ گونه کوسه با رفتارهای متفاوت است. تحلیل داده‌های حملات اخیر نشان می‌دهد که بسیاری از گازگرفتگی‌ها در نزدیکی سواحل، به ویژه دهانه‌های رودخانه‌ها و بندر سیدنی، پس از بارش‌های سنگین رخ داده‌اند. افزایش دمای هوا منجر به جذب رطوبت بیشتر و در نتیجه بارش‌های شدیدتر و سیل می‌شود. این تغییرات، شوری، دما و شفافیت زیست‌بوم‌های ساحلی را تحت تأثیر قرار می‌دهد.

• تأثیر تغییرات اقلیمی بر جابجایی طعمه‌ها: رواناب‌های شهری و تغییر در سامانه‌های رودخانه‌ای که ناشی از سیلاب‌ها است، باعث حرکت و تجمع گونه‌های طعمه کوسه‌ها، مانند ماهیان، به مناطق جدید می‌شود.
• جذب کوسه‌های گاوی: گونه‌هایی مانند کوسه‌های گاوی به سمت سامانه‌های سیلاب‌زده جذب می‌شوند زیرا طعمه‌هایشان جابجا می‌شوند و این امر احتمال برخورد آن‌ها با انسان‌ها را افزایش می‌دهد.
• رفتار کوسه‌ها: دکتر ری افسانه شکار عمدی انسان توسط کوسه‌ها را رد می‌کند و توضیح می‌دهد که بیشتر گازگرفتگی‌ها در دسته اشتباه در تشخیص یا «رفتار اکتشافی» طبقه‌بندی می‌شوند، زیرا کوسه‌ها بیشتر به حس‌های الکتریکی و لرزشی متکی هستند تا بینایی.
• الگوهای رفتاری کوسه سفید: کوسه‌های سفید بزرگ نیز با تغییرات دمای آب و پراکنش طعمه‌هایشان، الگوی جابجایی مشخصی از خود نشان می‌دهند.

«گازگرفتگی‌های کوسه نتیجه تعاملات پیچیده میان تغییرات اقلیمی، پویاییِ زیست‌بوم‌ها و رفتار انسانی است.».

«اگر هر گازگرفتگیِ کوسه را همچنان شاهدی بر این بگیریم که کوسه‌ها ‘دشمن‌مان شده‌اند’، از طرح پرسش‌های معنادارتر باز می‌مانیم: چه شرایط محیطی برقرار بوده، سامانه‌های ساحلی را چگونه تغییر داده‌ایم و چگونه می‌توان بدون اهریمن‌سازیِ حیات‌وحش خطر را کاهش داد؟»

این پژوهش نشان می‌دهد که تمرکز بر اقدامات واکنشی مانند کشتار، در حالی که ریشه‌های محیطی بحران (تغییرات اقلیمی و تأثیر آن بر اکوسیستم‌های ساحلی) نادیده گرفته شوند، راهکار مؤثری نخواهد بود. برای کاهش خطرات آتی، باید درک بهتری از چگونگی تغییر رفتار حیات وحش تحت تأثیر گرمایش جهانی به دست آورد.