شکل توافق احتمالی ایران و آمریکا به روایت عضو اندیشکده آتلانتیک
دنیس سیترونوویچ، عضو اندیشکده شورای آتلانتیک، شکل یک توافق محدود اما واقعی بین ایران و آمریکا را تشریح کرد که باید صرفاً بر مسائل هستهای متمرکز شود.
سناریوی توافق محدود میان ایران و آمریکا
تحلیل ارائه شده توسط دنیس سیترونوویچ، عضو اندیشکده آمریکایی شورای آتلانتیک، حاکی از وجود فضای محدودی برای دستیابی به یک توافق واقعی میان ایران و ایالات متحده است، البته به شرط آنکه این توافق قویاً بر مسئله هستهای متمرکز شده و از ورود به موضوعات گستردهتر یا توافقهای بلندمدت «عدم جنگ» پرهیز شود. تمرکز بر هستهای، یعنی کاهش ریسکهای مرتبط با آن، اصلیترین منفعت مورد نظر واشنگتن تلقی میشود. این تحلیل نشان میدهد که طرفین باید واقعبینانه به مذاکرات نزدیک شوند.
اجزای کلیدی توافق احتمالی
توافق مورد انتظار میتواند شامل مجموعهای از اقدامات متقابل باشد که ریسکهای هستهای را کاهش دهد و در عین حال برخی از حقوق ایران را به رسمیت بشناسد:
- کاهش ذخایر اورانیوم غنیشده: خارجسازی، رقیقسازی یا تبدیل بخشی از ذخایر اورانیوم غنیشده با سطح بالا، به ویژه تمرکز بر حدود ۴۴۰ کیلوگرم اورانیوم غنیشده تا ۶۰٪.
- محدودیتهای زمان دستیابی به سلاح (Breakout Time): شامل توقف بلندمدت غنیسازی در ایران در ازای به رسمیت شناختن حق غنیسازی و امکان ایجاد کنسرسیوم منطقهای.
- نظارت و راستیآزمایی شدید: پیادهسازی پایش مستمر و قوی، از جمله مکانیسمهای هشدار زودهنگام برای جلوگیری از فعالیتهای مخفی.
- تعهد غیرتسلیحاتی: تعهد صریح ایران به عدم ساخت سلاح هستهای از طریق ابزارهای مشروع داخلی.
- رفع مشروط تحریمها: اعمال رفع تحریمها باید بهصورت مرحلهای، مشروط به پایبندی ایران و همراه با مکانیزم «Snapback» (بازگشت سریع تحریمها) باشد.
- تعهدات داوطلبانه موشکی: این تعهدات باید محدود به سیستمهایی باشد که مستقیماً آمریکا را تهدید میکنند و نباید به ایجاد یک رژیم رسمی موشکی منجر شود.
موضوعات خارج از دامنه توافق
برخی مسائل به دلیل اهمیت بازدارندگی برای ایران، احتمالاً از توافق خارج خواهند بود:
- محدودیتهای جامع موشکی: محدود کردن برد یا کیفیت موشکها که در تهران به عنوان ابزار اصلی بازدارندگی تلقی میشود، محتمل نیست.
- توقف غنیسازی در خاک ایران: ایران تعهدی به توقف کامل غنیسازی در داخل مرزهای خود نخواهد داد.
- قطع تأمین مالی نیروهای نیابتی: ایران اعلام کرده است که این امر را انجام نمیدهد.
سیترونوویچ تأکید میکند که «فضای توافق محدود اما واقعی وجود دارد، مشروط بر اینکه توافق بر مسئله هستهای متمرکز شود و از گسترش موضوعات بیشتر و همچنین توافق عدم جنگ بین طرفین اجتناب شود.»
در نهایت، دستیابی به توافق نیازمند مصالحه متقابل است؛ ایران باید در زمینه غنیسازی نرمش نشان دهد و دولت آمریکا در سایر بخشها انعطافپذیری به خرج دهد. هدف اولیه میتواند صدور اعلامیههایی با هدف کاهش تنش و فراهم کردن زمینه برای ادامه مذاکرات باشد.
منابعی به الجزیره گزارش دادهاند که میانجیها پیشنهاد توقف غنیسازی به مدت سه سال و انتقال ذخایر به کشور ثالث را مطرح کردهاند، اما این چارچوب لزوماً با دیدگاه شورای آتلانتیک همسو نیست.
