تحلیل استاد روابط بینالملل درباره سیاستهای ترامپ در قبال ایران و خاورمیانه
مجید محمد شریفی، استاد روابط بینالملل، معتقد است خاورمیانه منبع قدرت است و ترامپ و دولتهای بعدی آمریکا خاورمیانه را رها نخواهند کرد. او ترامپ را به رئالیسم پاداشمحور بازگشته تشبیه میکند.
تحلیل سیاستهای ترامپ در قبال ایران و خاورمیانه
مجید محمد شریفی، استاد برجسته روابط بینالملل، در تحلیلی عمیق به بررسی رویکرد احتمالی دونالد ترامپ نسبت به ایران و منطقه خاورمیانه پرداخته است. وی تأکید میکند که خاورمیانه به دلیل پتانسیلهای ذاتیاش، یک منبع قدرت بسیار حیاتی محسوب میشود. بر این اساس، پیشبینی میشود که هم ترامپ و هم سیاستمداران آینده آمریکا، این منطقه استراتژیک را نادیده نخواهند گرفت و ممکن است حضور قدرتهای خارجی در آن حتی پُررنگتر شود، زیرا فرصتهای متعددی در آن نهفته است.
شریفی اشاره میکند که در نگرش ترامپ به ایران، دو عامل کلیدی وجود دارد که محرک اصلی سیاستهای اوست. عامل اول، فرصتهایی است که ایران از لحاظ منابع برای آمریکا ایجاد میکند. عامل دوم، وجود اسرائیل بهعنوان متغیری منطقهای است. از دیدگاه اسرائیلیها، جمهوری اسلامی ایران یک تهدید وجودی محسوب میشود، در حالی که ترامپ ممکن است ایران را صرفاً به عنوان یک فرصت ببیند، نه لزوماً یک تهدید وجودی مستقیم. تلاقی این دو انگیزه (فرصت و تهدید) به عنوان دو پیشران قدرتمند دولتها برای اقدام عمل میکند.
بازگشت ترامپ به رئالیسم پاداشمحور
نکته محوری در تحلیل محمد شریفی، تغییر پارادایم فکری ترامپ است. او معتقد است که ترامپ به نوعی از رویکرد رئالیسم پاداشمحور یا مداخلهگرایی سود محور بازگشته است. این بدان معناست که مداخله در امور کشورهای دیگر تنها زمانی صورت میپذیرد که دولت متبوع خود را در پی داشته باشد. در این چارچوب، هر اقدامی در منطقه بر اساس سنجش دقیق منافع مستقیم و سودآوری آن ارزیابی خواهد شد.
- خاورمیانه به عنوان یک منبع قدرت بالقوه برای سیاست خارجی آمریکا اهمیت ویژهای دارد.
- همکاری یا تقابل با ایران از دیدگاه ترامپ ترکیبی از محاسبه فرصتهای منابعی و ملاحظات امنیتی منطقهای (مانند اسرائیل) است.
- عامل اصلی محرک در سیاست خارجی ترامپ، بازگشت به منافع مستقیم و سود محوری در مداخلهها است.
- تهدید وجودی ایران برای اسرائیل، عاملی است که بر محاسبات سیاسی ترامپ در منطقه تأثیر میگذارد.
«شما از همین الان میتوانید پیش بینی کنید که ترامپ و سیاستمداران بعدی آمریکا، خاورمیانه را رها نخواهند کرد. چون خاورمیانه یک منبع بسیار بسیار مهم قدرت است.»
«ترامپ برگشت است به یک نوع رئالیسم پاداش محور. یعنی مداخله گرایی پاداش محور یا سود محور. من در جایی مداخله میکنم که برام سود داشته باشد.»
در مجموع، تحلیل نشان میدهد که هرگونه رویکرد ترامپ در قبال ایران، مبتنی بر محاسبه دقیق هزینهها و منافع کوتاهمدت و بلندمدت آمریکا در منطقه خاورمیانه خواهد بود و جنبههای استراتژیک منطقهای در اولویت قرار خواهند گرفت.
