اتحادیه اروپا در مسابقه تقویت حاکمیت: هر چه لازم باشد؟

رقابت اروپا برای تقویت حاکمیت استراتژیک

موضوع اصلی این بحث، توانایی «قاره قدیمی» برای حفظ استقلال و حاکمیت خود در میانه فشارهای ژئوپلیتیکی فزاینده است. در پی سرپیچی وزیر جنگ آمریکا از جلسه وزرای دفاع ناتو در بروکسل، رهبران اتحادیه اروپا در قلعه باستانی «آلدن بیسن» گرد آمدند تا به فراخوان ماریو دراگی مبنی بر اتخاذ رویکردی قاطعانه برای اصلاحات و افزایش رقابت‌پذیری بپردازند. این گردهمایی نشان‌دهنده نگرانی عمیقی نسبت به آسیب‌پذیری‌های استراتژیک در حوزه‌های کلیدی مانند صنایع استراتژیک، انرژی، دفاع و تأمین مالی اتحادیه ۲۷ عضوی است. اروپا خود را در موقعیتی دشوار میان قدرت‌های بزرگ می‌بیند؛ از یک سو فشار چین با سرازیر کردن کالاهای ارزان، و از سوی دیگر سیاست‌های تجاری خصمانه آمریکا و حمایت تمام‌قد واشنگتن از احزاب راست افراطی یوروسپتیک، و روسیه که همچنان به اوکراین حمله می‌کند، در حالی که واشنگتن از نقش تاریخی خود به عنوان سپر دفاعی اروپا عقب‌نشینی می‌کند. این وضعیت ضرورت بازنگری در دکترین امنیتی و اقتصادی اروپا را بیش از پیش نمایان می‌سازد.

یکی از شکاف‌های اصلی در میان اعضا، رویکردی است که باید اتخاذ شود. فرانسه به شدت بر رویکرد «اروپایی بخرید» (Buy European) برای دستیابی به استقلال استراتژیک تأکید دارد. در مقابل، اتحاد آلمان و ایتالیا تمایل بیشتری به کاهش مقررات و انعقاد قراردادهای تجاری جدید دارد. این تفاوت در دیدگاه‌ها می‌تواند اجرای هرگونه استراتژی واحد را به تأخیر اندازد. مفهوم «هر چه لازم باشد» (Whatever it takes) که پیشتر توسط دراگی برای حفظ واحد پول مشترک به کار رفته بود، اکنون برای دفاع و استقلال صنعتی اتحادیه مطرح می‌شود. تأمین امنیت صنایع حساس در برابر رقابت ناعادلانه و تضمین استقلال دفاعی در صورت کاهش حمایت‌های خارجی، از مهم‌ترین چالش‌های پیش روی اتحادیه است.

چالش‌های عمده فراروی اتحادیه اروپا

• ضرورت تسریع در اصلاحات اقتصادی برای مقابله با فشارهای ایالات متحده، چین و روسیه.
• اختلاف نظر میان کشورهای اصلی اتحادیه در مورد راهکارهای تحقق استقلال استراتژیک.
• کاهش حمایت‌های دفاعی سنتی از سوی ناتو و نیاز به تقویت ظرفیت‌های دفاعی بومی اروپا.
• مبارزه با نفوذ سیاسی احزاب ضد اتحادیه در کشورهای عضو حمایت‌شده از سوی قدرت‌های خارجی.
• تأمین مالی و بسیج سرمایه‌گذاری برای صنایع حیاتی اروپایی.

ماریو دراگی زمانی برای حفاظت از یورو گفت: «هر چه لازم باشد انجام خواهم داد». اکنون این پرسش مطرح است که برای اروپای سال ۲۰۲۶، «هر چه لازم باشد» چه معنایی دارد و چه کسی می‌تواند آن را محقق سازد؟

کارشناسان معتقدند که انفعال در برابر این فشارهای سه‌گانه (چین، آمریکا، روسیه) می‌تواند منجر به تضعیف شدید جایگاه اقتصادی و امنیتی اروپا در عرصه جهانی شود. اتحاد درونی اکنون کلید موفقیت استراتژیک است.

در نهایت، این گفتگوها نشان می‌دهد که اتحادیه اروپا در یک نقطه عطف تاریخی قرار دارد. حفظ موجودیت و تأثیرگذاری در جهان چندقطبی آینده، نیازمند اجماع سریع بر سر یک برنامه جامع و قاطع برای حاکمیت اروپا است، برنامه‌ای که باید وابستگی‌های استراتژیک را به حداقل برساند و ظرفیت‌های داخلی اروپا را به حداکثر برساند.