رقابت گریپن سوئد با اف-۳۵ آمریکا؛ بازنگری کانادا در قرارداد خرید
بررسی دلایل روی آوردن کانادا به جنگنده گریپن ساب سوئدی به جای اف-۳۵ آمریکایی، با تاکید بر هزینههای عملیاتی پایینتر و حاکمیت ملی در تصمیمگیریهای دفاعی.
رقابت جنگندههای گریپن و اف-۳۵ در آسمان کانادا
تحولات اخیر در برنامه خرید جنگنده کانادا، شوک قابل توجهی به پنتاگون و صنعت دفاعی ایالات متحده وارد کرده است. دولت کانادا مشغول بازنگری در قرارداد خرید ۸۸ فروند جنگنده اف-۳۵ آمریکایی است و در مقابل، جنگنده گریپن ساب سوئدی به عنوان رقیبی جدی مطرح شده است. مقامات کانادایی با تأکید بر حاکمیت ملی و نگرانیهای مربوط به هزینههای عملیاتی، این پرسش را مطرح کردهاند که آیا قابلیتهای پیچیده نسل پنجمی اف-۳۵ برای مأموریتهای دفاعی اصلی این کشور در حریم هوایی وسیعش ضروری است یا خیر.
جنگنده گریپن (JAS 39 Gripen) ساخت شرکت ساب سوئد، یک جنگنده چندمنظوره نسل چهارم پیشرفته (نسل ۴.۵) محسوب میشود. در حالی که قدرت اصلی اف-۳۵ در قابلیتهای پنهانکاری (Stealth) و جنگهای سطح بالا نهفته است، گریپن بر مقرونبهصرفه بودن و هزینههای نگهداری پایینتر تمرکز دارد. مدلهای جدید گریپن E و F مجهز به اویونیک پیشرفته، حسگرهای مدرن و رادار AESA هستند که آنها را در برابر رقبا قدرتمند میسازد.
مزایای گریپن در چشم کانادا
تمرکز اصلی بر گریپن به دلیل جنبههای اقتصادی و استراتژیک آن است. هزینه عملیاتی و نگهداری این جنگنده، که تکموتوره و مافوق صوت است، به مراتب کمتر از اف-۳۵ برآورد میشود، که این امر با بودجه دفاعی و نیازهای رهگیری و گشتزنی کانادا همخوانی بیشتری دارد. علاوه بر این، شرکت ساب وعده حاکمیت کامل بر نگهداری و ارتقاء را داده است، که میتواند فرصتهای شغلی قابل توجه داخلی ایجاد کند و وابستگی به واشنگتن را کاهش دهد.
- هزینه نگهداری و ساعات پرواز گریپن به مراتب کمتر از اف-۳۵ تخمین زده میشود.
- گریپن قابلیت انجام مأموریتهای هوابههوا، حمله زمینی و شناسایی را داراست.
- تمرکز کانادا بر قابلیتهای ضروری برای دفاع از قطب شمال و تعهدات NORAD است، جایی که پنهانکاری اف-۳۵ ممکن است حیاتی نباشد.
- ساب سوئد امکان ایجاد بیش از ۱۲٬۶۰۰ فرصت شغلی در کانادا را مطرح کرده که یک امتیاز اقتصادی محسوب میشود.
مقامات اتاوا در حال ایجاد توازن میان حفظ همکاری نزدیک دفاعی با ایالات متحده و دستیابی به کنترل بیشتر بر دادهها و کاهش وابستگی استراتژیک هستند.
بیشتر منتقدان برنامه اف-۳۵ در کانادا معتقدند که قابلیتهای اضافی نسل پنجم این جنگنده برای سناریوهای درگیری سطح بالا طراحی شدهاند که احتمالاً کانادا به تنهایی با آنها مواجه نخواهد شد. این وضعیت، خرید یک پلتفرم پرهزینهتر را از نظر اقتصادی و استراتژیک زیر سؤال میبرد.
پیتر هوکسترا، سفیر سابق آمریکا در کانادا، پیشتر هشدار داده بود که عدم خرید کامل اف-۳۵ میتواند منجر به تغییراتی در ساختار تواناییهای دفاعی مشترک NORAD شود و ممکن است نیاز به پوشش خلاءها از سوی جنگندههای آمریکایی باشد.
