ناتوانی سامانه‌های پدافندی در رهگیری نسل جدید موشک‌های هایپرسونیک

ناتوانی سامانه‌های پدافندی در برابر موشک‌های فراصوت

بررسی‌های اخیر نشان می‌دهد که سامانه‌های پدافندی مدرن با چالش‌های جدی در رهگیری نسل جدید موشک‌های هایپرسونیک مواجه هستند. این تسلیحات پیچیده، با حرکت در ارتفاعات پایین‌تر جو و دستیابی به سرعت‌های مافوق صوت (بیش از ۵ ماخ)، توانایی تغییر مسیر ناگهانی و غیرقابل پیش‌بینی دارند. این ویژگی‌ها موجب می‌شود تا حتی پیشرفته‌ترین سپرهای دفاعی جهان نیز در تحلیل داده‌ها و واکنش به موقع دچار مشکل شوند. برخلاف موشک‌های بالستیک که مسیر حرکت آن‌ها تقریباً قابل محاسبه است، مانورهای مداوم سلاح‌های فراصوت، زمان واکنش را از سیستم‌های پدافندی سلب می‌کند و محاسبات لازم برای رهگیری را بسیار دشوار می‌سازد.

توسعه این فناوری، توازن قدرت نظامی در سطح جهان را به نفع کشورهایی که مالک این تسلیحات هستند، تغییر داده است. در حال حاضر، نفوذ به حریم هوایی کشورها توسط این موشک‌ها تقریباً متوقف‌ناپذیر تلقی می‌شود، تا زمانی که نسل جدیدی از حسگرها و رهگیرهای فوق سریع عملیاتی شوند. این بن‌بست دفاعی، رقابت جهانی برای تولید سلاح‌های فراصوت را تشدید کرده است.

مهم‌ترین موشک‌های هایپرسونیک جهان

چند نمونه از پیشرفته‌ترین تسلیحات فراصوت که سامانه‌های دفاعی کنونی را به چالش می‌کشند عبارتند از:

• موشک کینژال (روسیه): قابلیت شلیک از هواپیما با سرعت بسیار بالا.
• موشک زیرکن (روسیه): سلاح دریایی با هدف قرار دادن ناوها و اهداف استراتژیک.
• موشک آوانگارد: گلایدر فراصوت روسی با قابلیت حمل کلاهک هسته‌ای و مانورهای پیچیده.
• موشک دی‌اف ۱۷ (چین): از فناوری گلایدر برای عبور مؤثر از سیستم‌های راداری بهره می‌برد.
• موشک فتاح (ایران): نخستین موشک ایرانی در این کلاس با قابلیت مانور در داخل و خارج جو.

چالش‌های اصلی در مقابله با فراصوت‌ها

اصلی‌ترین معضل برای نیروهای نظامی، کوتاه بودن زمان بین شناسایی تا لحظه اصابت است. سرعت بالای این موشک‌ها به قدری زیاد است که حتی سامانه‌های خودکار نیز در پردازش اطلاعات لحظه‌ای دچار خطا می‌شوند. این امر نیازمند بازنگری کلی در ساختار شبکه‌های راداری قدرت‌های بزرگ است تا بتوانند پوشش و نرخ به‌روزرسانی بهتری داشته باشند.

کارشناسان معتقدند سرعت بالای ۵ ماخ تنها یکی از ویژگی‌های این تجهیزات است. اصلی‌ترین مشکل برای نیروهای نظامی زمان بسیار کوتاه شناسایی تا اصابت است.

توسعه حسگرهای پیشرفته، به ویژه حسگرهای فضاپایه که می‌توانند سلاح‌ها را در مراحل اولیه پرتاب ردیابی کنند، به عنوان تنها راه حل بلندمدت برای مقابله با این تهدیدات مطرح شده است. تا آن زمان، توازن قدرت نظامی به شیوه‌ای جدید در حال شکل‌گیری است.

تا زمانی که نسل جدیدی از حسگرهای فضاپایه و رهگیرهای فوق سریع عملیاتی نشوند نفوذ به حریم هوایی کشورها توسط این موشک‌ها تقریبا غیرقابل توقف باقی می‌ماند.