فروپاشی پروژه جنگنده نسل بعدی اروپا در پی شکست همکاری فرانسه و آلمان

سرنوشت مبهم پروژه جنگنده نسل بعدی اروپا

پروژه جنگنده نسل بعدی اروپا (FCAS) که با هدف توسعه یک جنگنده نسل ششم و سیستم هوایی رزمی آینده با مشارکت فرانسه، آلمان و اسپانیا آغاز به کار کرده بود، اکنون با تهدید جدی فروپاشی مواجه شده است. این پروژه که توسط رؤسای جمهور و صدراعظم‌های وقت دو کشور در سال ۲۰۱۷ کلید خورد، به دلیل اختلافات صنعتی عمیق میان شرکت‌های اصلی، یعنی داسو (Dassault) فرانسه و ایرباس (Airbus)، تقریباً یک سال است که در بن‌بست کامل به سر می‌برد. منابع نزدیک به سیاست‌گذاران فرانسوی احتمال پایان این پروژه را بسیار بیشتر از احیای آن می‌دانند، که این امر یک شکست سیاسی بزرگ برای ریاست‌جمهوری ماکرون تلقی می‌شود.

ریشه‌های اختلافات صنعتی و سیاسی

اختلافات اصلی بر سر تقسیم کار، رهبری فنی و سهم مالکیت بین داسو و ایرباس متمرکز بوده است. این درگیری‌های داخلی، تلاش‌های ماه ها رایزنی بین پاریس و برلین را برای یافتن راه‌حلی میسر نساخته است. صدراعظم آلمان، فردریش مرتز، گزینه‌های اضطراری را بررسی می‌کند که شامل تقسیم بخش هواپیمای سرنشین‌دار به دو جت ملی مجزا یا خروج کامل آلمان از پروژه است. این تصمیم‌گیری‌ها نشان‌دهنده عمق بحران در همکاری‌های دفاعی اروپا است.

• اختلاف نظرها بر سر رهبری و سهم‌بندی فناوری در بدنه اصلی پروژه (جنگنده سرنشین‌دار) متمرکز است.
• این پروژه بلندپروازانه شامل توسعه یک جنگنده نسل ششم، هواپیماهای بدون سرنشین و یک «ابر رزمی» مشترک بود.
• مقامات فرانسوی احتمال آغاز مجدد پروژه را ضعیف می‌دانند.
• مقامات آلمانی بر حفظ بخش‌هایی از FCAS مانند سیستم «ابر رزمی» تأکید دارند، حتی در صورت خروج کامل از بخش جنگنده.

یک مقام نزدیک به ماکرون صراحتاً اعلام کرده است: «احتمال پایان پروژه بیشتر از آغاز مجدد آن است.»

نگاه آلمان به برنامه رقیب: GCAP

نابه‌سامانی‌های پیرامون FCAS باعث شده است که توجهات به برنامه رقیب، یعنی برنامه جهانی هوایی رزمی (GCAP) که توسط ایتالیا، بریتانیا و ژاپن رهبری می‌شود، جلب شود. گزارش‌ها حاکی از آن است که دولت آلمان به صورت پنهانی در حال بررسی امکان پیوستن به GCAP است. نخست‌وزیر ایتالیا از ایده پیوستن آلمان به این برنامه استقبال کرده است، موضوعی که فشار مضاعفی بر روابط پاریس و برلین وارد می‌آورد و آینده همکاری دفاعی اروپا را دچار تفرقه کرده است.

جورجیا ملونی، نخست‌وزیر ایتالیا، در دیدار با صدراعظم آلمان از ایده پیوستن برلین به GCAP استقبال کرده است.

در مجموع، شکست قریب‌الوقوع پروژه FCAS نه تنها یک شکست فنی، بلکه ضربه‌ای جدی به تلاش‌های اروپا برای دستیابی به استقلال راهبردی دفاعی و توسعه طرح‌های نظامی مشترک در مواجهه با چالش‌های جهانی محسوب می‌شود؛ چالشی که آلمان اکنون با بررسی گزینه‌های جایگزین، آن را عمیق‌تر کرده است.