جرقهای که آتش «مرگ سیاه» را در اروپا شعلهور کرد
پژوهشی جدید نشان میدهد فوران آتشفشانی در قرن چهاردهم میلادی با ایجاد تغییرات اقلیمی، زنجیرهای از وقایع را آغاز کرد که به شیوع مرگبار طاعون در اروپا انجامید.
فوران آتشفشان و آغاز فاجعهی طاعون
پژوهش جدیدی ترکیبی از شواهد اقلیمی و اسناد تاریخی نشان میدهد که فوران آتشفشانی عظیمی در حدود سال ۱۳۴۵ میلادی در منطقهای استوایی، زنجیرهای فاجعهبار از رویدادها را به راه انداخت که به شیوع «مرگ سیاه» (طاعون خیارکی) در اروپا منجر شد. این فوران حجم عظیمی از خاکستر و گوگرد را در جو زمین پراکنده کرد و آسمان اروپا را برای چندین فصل تیره و تار ساخت. دانشمندان با تحلیل حلقههای درختان کهن در کوههای پیرنه اسپانیا، وجود تابستانهایی فوقالعاده سرد و مرطوب در سالهای ۱۳۴۵ تا ۱۳۴۷ را تأیید کردند.
- این زمستان آتشفشانی باعث سرمای شدید، بارشهای بیوقفه و نابودی گستردهی محصولات کشاورزی در جنوب اروپا شد.
- قحطی سراسر ایتالیا را فرا گرفت و دولتشهرهایی مانند جنوا و ونیز برای جلوگیری از گرسنگی، طرح اضطراری واردات غلات از سرزمینهای تحت کنترل مغولان را اجرا کردند.
- کشتیهای تجاری ایتالیایی به همراه غلات، موشها و ککهای آلوده به باکتری یرسینیا پستیس (عامل طاعون) را نیز به بنادر اروپا آوردند.
- مسیرهای دریایی این کشتیها با نخستین نقاط ثبتشدهی شیوع طاعون در ایتالیا همپوشانی تقریباً کاملی دارد.
- این رویداد طوفان کاملی از عوامل زمینشناختی، اقلیمی، کشاورزی و اقتصادی بود که گسترش سریع بیماری را ممکن ساخت.
مارتین باوخ از مؤسسه لایبنیتس آلمان و اولف بونتگن از دانشگاه کمبریج توضیح میدهند: «این زمستان آتشفشانی باعث سرمای شدید و نابودی گستردهی محصولات شد.»
پژوهشگران میگویند: «اگرچه طاعون احتمالاً دیر یا زود به اروپا میرسید، این واکنش اضطراری به قحطی، باعث شد بیماری به صورت تقریباً همزمان و با سرعتی ویرانگر منتشر شود.»
این کشف تاریخی بار دیگر نشان میدهد که چگونه جهانیشدن و ارتباطات گسترده از دیرباز زمینهساز گسترش سریع بیماریهای دنیاگیر بوده است.
