نامه ۱۸۰ اقتصاددان به رئیس جمهور: بودجه در ایران سند مالی نیست، سند سیاسی است
تحلیل نامه اقتصاددانان ایرانی که بر شفافیت بودجه و حذف هزینههای غیرمولد تأکید دارد، اما محدودیتهای اجرایی دولت و ملاحظات اقتصاد سیاسی را نادیده گرفته است.
تحلیل نامه اقتصاددانان به رئیسجمهور
نامه ۱۸۰ اقتصاددان ایرانی به رئیسجمهور که بر ضرورت شفافیت بودجه، حذف هزینههای غیرمولد و توجه به سختی مردم تأکید دارد، از منظر اخلاقی ارزشمند است. اما این نامه از دیدگاه اقتصاد سیاسی با کاستیهای جدی مواجه است.
نکات کلیدی تحلیل
- نادیدهگرفتن محدودیتهای سیاسی: بودجه در ایران ابزار توزیع رانت و تثبیت ائتلافهای سیاسی است
- فقدان تحلیل اقتصاد سیاسی: بودجه محصول چانهزنی سیاسی است نه محاسبه فنی
- مسئله تعهدپذیری دولت: در شرایط بیثباتی نهادی، تعهد دولت فاقد اعتماد است
- سادهسازی مسئله یارانهها: بدون سازوکار نهادی مشخص برای جبران هدفمند
- غفلت از منطق دولت رانتی: بودجه ابزار حفظ ائتلاف سیاسی است نه ارائه خدمات عمومی
بودجه در ایران، مانند بسیاری از کشورهای در حال توسعه، صرفا یک سند مالی نیست؛ بلکه به تعبیر داگلاس نورث، ابزار توزیع رانت و تثبیت ائتلافهای سیاسی است.
بدون اصلاحات نهادی عمیق، توصیه به تخصیص منابع به کالاهای عمومی صرفا یک توصیه اخلاقی است.
این نامه در نهایت بیشتر یک توصیه اخلاقی است تا برنامه عملیاتی، و برای اصلاحات واقعی باید از این سطح فراتر رفت و به تحلیل نهادی و اقتصاد سیاسی پرداخت.
