فقیهی که جانشین شیخ موسس بود؛ واگذاری جایگاه مرجعیت برای وحدت جامعه

زندگی و نقش آیت‌الله سید صدرالدین صدر در تاریخ تشیع

آیت‌الله سید صدرالدین صدر از چهره‌های تأثیرگذار تاریخ معاصر تشـیع است که در شکل‌گیری و تثبیت حوزه علمیه قم نقش بسزایی داشت. او که از خاندان بزرگ و علمی صدر بود، در کاظمین متولد شد و در نجف و کربلا نزد استادانی چون آخوند خراسانی و میرزای نائینی تحصیل کرد. دوران حضور او در ایران با دو مرحله مهم همراه بود: اول در مشهد طی قحطی بزرگ که به کمک‌رسانی به محرومان پرداخت، و سپس با دعوت شیخ عبدالکریم حائری یزدی به قم آمد تا در تأسیس و اداره حوزه مشارکت کند.

پس از رحلت شیخ مؤسس، آیت‌الله صدر به همراه آیات خوانساری و حجت، «آیات ثلاث» را تشکیل دادند تا در برابر فشارهای رژیم رضاخان از حوزه دفاع کنند. اقدامات ایشان شامل برگزاری امتحانات منظم برای طلاب، پاکسازی حوزه از عناصر نامطلوب و تأمین مالی طلاب در شرایط سخت بود. اما اوج ایثار او زمانی نمایان شد که با ورود آیت‌الله بروجردی به قم، برای تقویت رهبری واحد، جایگاه نماز جماعت خود در حرم حضرت معصومه را به ایشان واگذار کرد.

• تکوین شخصیت در خاندانی اهل علم و تقوا از جبل عامل لبنان
• هجرت به ایران و خدمت‌رسانی در مشهد و سپس قم
• دوران مراجع ثلاث و حفظ انسجام حوزه در برابر تهدیدات سیاسی
• واگذاری جایگاه برای تقویت رهبری واحد شیعه
• آثار ماندگار مانند کتاب «المهدی» و تقریب مذاهب

او در تبیین رفتار متواضعانه‌اش می‌گفت: “سرای آخرت از آنِ کسانی است که به دنبال برتری‌جویی در زمین نیستند.”

آیت‌الله صدر در رسیدگی به مستمندان شخصاً اقدام می‌کرد و برای تأمین برق و آب محله‌های فقیرنشین قم هزینه می‌پرداخت.

سیره اخلاقی او توأم با تواضع و خدمت به مردم بود و میراثی پایدار در فرزندانش مانند امام موسی صدر به جای گذاشت. آیت‌الله صدر در سال ۱۳۳۲ در قم درگذشت و در حرم حضرت معصومه به خاک سپرده شد. زندگی او نمادی از گذشت از مقام برای حفظ حقیقت و وحدت جامعه شیعه است.