دنیاگریزی یا دنیاشناسی؟ بررسی شبهه رهبانیت در نهجالبلاغه
این مقاله به بررسی شبهه رهبانیت در نهجالبلاغه پرداخته و نشان میدهد که مذمت دنیا در کلام امام علی(ع) نه دعوت به گوشهنشینی، بلکه هشدار نسبت به دلبستگی کورکورانه به متاع فانی است. نهجالبلاغه دنیا را ابزار تعالی انسان میداند نه هدف نهایی زندگی.
بررسی شبهه رهبانیت در نهجالبلاغه
این تحلیل به شبههای مهم درباره نهجالبلاغه میپردازد که گمان میرود امام علی(ع) مردم را به رهبانیت و دنیاگریزی دعوت کردهاند. در حالی که بررسی دقیق نشان میدهد مذمت دنیا در کلام ایشان نه تنها با اسلام در تضاد نیست، بلکه کاملاً هماهنگ با قرآن و سنت نبوی است.
دیدگاه نهجالبلاغه درباره دنیا
- دنیا در نهجالبلاغه به دو گونه ممدوح و مذموم تقسیم میشود
- دنیای مذموم؛ دلبستگی کورکورانه به متاع فانی و غفلت از آخرت است
- دنیای ممدوم؛ استفاده ابزاری از دنیا برای ترویج حق و خدمت به خلق است
استنادات قرآنی و روایی
قرآن کریم در سوره حدید آیه ۲۰ میفرماید: "اعلموا انما الحیاه الدنیا لعب و لهو و زینه..."
پیامبر اکرم(ص) به ابوذر فرمودند: "اگر دنیا به اندازه بال پشه ارزش داشت، خداوند حتی یک جرعه آب به کافر نمیداد"
تمثیلهای نهجالبلاغه
- دنیا همچون ماری است با پوستی نرم و زهری کشنده
- دنیا نزد امام علی(ع) از عطسه بز ماده هم پستتر است
- اهل دنیا مانند کاروانی هستند که در خوابند
پاسخ به شبهه رهبانیت
امام علی(ع) در مواجهه با کسی که دنیا را ترک کرده بود، او را توبیخ کرده و فرمودند: "آیا گمان میکنی خداوند نعمتهای پاکیزه را حلال کرده اما استفاده از آن را دوست ندارد؟" این نشان میدهد که ترک دنیا مورد تأیید نیست، بلکه استفاده صحیح از آن توصیه شده است.
در نتیجه، نهجالبلاغه نه تنها دعوت به رهبانیت نکرده، بلکه تعامل صحیح با دنیا را به عنوان ابزار رسیدن به کمال آموزش میدهد.
