دیدگاه سینگر و ملکیان درباره اخلاق ثروت در بحران: مرز میان آسایش ما و مرگ دیگران

فلسفه اخلاقی در جهان نابرابر

این گفت‌وگو به بررسی دیدگاه‌های پیتر سینگر و مصطفی ملکیان درباره مسئولیت اخلاقی افراد ثروتمند در قبال نیازمندان می‌پردازد. در شرایطی که جامعه ایران با تورم و فقر دست‌وپنجه نرم می‌کند، این پرسش مطرح می‌شود که آیا انباشت طلا و ارز برای امنیت آینده، در حالی که همسایه‌ای از گرسنگی رنج می‌برد، از نظر اخلاقی توجیه‌پذیر است؟

اصل بنیادین سینگر

• وظیفه در برابر رنج: اگر قدرت جلوگیری از رنج شدید را دارید، بدون فدا کردن چیزی با ارزش اخلاقی مشابه، موظف به انجام آن هستید
• بی‌طرفی اخلاقی: جان انسان‌ها فارغ از جغرافیا و تعلقات قومی ارزش برابر دارد
• تمایز نیاز و آسایش: حفظ ثروت برای امنیت روانی در مقابل نیازهای حیاتی دیگران فاقد وجاهت اخلاقی است

تحلیل روان‌شناختی ملکیان

• ترس از فقر آینده می‌تواند محرک انتخاب‌های به‌ظاهر محتاطانه اما اخلاقاً مشکوک باشد
• این ترس اگر مهار نشود، وجدان اخلاقی را مختل می‌کند
• اولویت‌بندی اخلاقی باید بر ترس از آینده غلبه کند

"اگر می‌توانی از یک رنج شدید یا مرگ جلوگیری کنی، بی­آنکه چیزی با اهمیت اخلاقیِ قابل‌مقایسه با آن را فدا کنی، موظف به انجام آن هستی" - پیتر سینگر

"ترس از فقر آینده می‌تواند وجدان اخلاقی را مختل کند و ما را به انباشت فراتر از نیاز واقعی‌مان وادارد" - مصطفی ملکیان

راه‌حل عملی: محاسبه عقلانی میزان لازم برای امنیت واقعی خانواده و اختصاص مازاد به نیازمندترین افراد، که حداقل اقدام برای زندگی اخلاقی در جهان پرنابرابری است.