روایت دو جامعه‌شناس از فروپاشی طبقه متوسط در ایران

وضعیت طبقه متوسط ایران

این گفت‌وگو به تحلیل وضعیت نگران کننده طبقه متوسط ایران می‌پردازد که زیر فشار سنگین بحران‌های اقتصادی، تورم و ناامنی شغلی، به‌تدریج از نقش تاریخی خود فاصله گرفته است. فروپاشی مسیرهای تحرک اجتماعی و تضعیف نیروهای مولد، این طبقه را از کنشگری اجتماعی و فرهنگی به تلاش برای بقا سوق داده است.

عوامل فرسایش طبقه متوسط

• سیاست‌گذاری‌های ناپایدار طی سه دهه گذشته
• تضعیف نیروهای مولد و تقویت گروه‌های نامولد
• فروپاشی تحرک اجتماعی و محدودیت دسترسی به آموزش
• توزیع ناعادلانه منابع به نفع الیگارشی غیرمولد

فراستخواه: «حکمرانی خوب در ایران شکل نگرفته چراکه جامعه‌زدایی شده و عقلانیت کنار رفته است»

فرزانه: «سیاست‌گذاری‌های سه دهه اخیر ستون فقرات جامعه یعنی طبقه متوسط را خرد کرده است»

پیامدهای اجتماعی

• تبدیل طبقه متوسط به «بازیگر در حال بقا» به جای «کنشگر اجتماعی»
• گسترش مشاغل ناپایدار مانند رانندگی اینترنتی
• افزایش شکاف طبقاتی و سقوط طبقه متوسط
• خطر گرایش به نیروهای اقتدارگرای پوپولیسم

با وجود تمام چالش‌ها، نشانه‌هایی از مقاومت و پویایی در جامعه ایران وجود دارد، اما آینده این طبقه در گرو تغییرات اساسی در ساختارهای حکمرانی است.