رقابتهای ژئوپلیتیک آمریکا، روسیه و چین در قطب شمال و نکته ضعف نظامی آمریکا
تنشهای ژئوپلیتیک بر سر گرینلند و قطب شمال، ابعاد جدیدی از رقابت قدرتهای بزرگ را آشکار کرده است. اهمیت استراتژیک گرینلند و ضعفهای لجستیکی آمریکا در شرایط قطبی مورد بررسی قرار گرفته است.
رقابت قدرتهای بزرگ برای تسلط بر قطب شمال
منطقه قطب شمال به دلیل ذوب شدن یخها در اثر تغییر اقلیم، به کانون اصلی رقابتهای ژئوپلیتیک قرن بیستویکم تبدیل شده است. این تغییرات دسترسی به مسیرهای دریایی جدید و منابع عظیم معدنی و هیدروکربنی را ممکن ساخته و به جزیره گرینلند ارزش استراتژیک بیسابقهای بخشیده است. موقعیت جغرافیایی گرینلند آن را به یک سنگر حیاتی برای سیستمهای هشدار اولیه موشکی و دروازهای برای کنترل شمال اقیانوس اطلس تبدیل کرده است. این رقابت که عمدتاً بین ایالات متحده آمریکا، روسیه و چین در جریان است، ابعاد جدیدی از تنش را نمایان کرده است. حتی روسیه از طریق اظهارات تحریکآمیز، مانند گفتههای لاوروف مبنی بر اینکه «گرینلند بخشی طبیعی از پادشاهی دانمارک محسوب نمیشود»، سعی در تضعیف حاکمیت در این منطقه دارد.
تنشهای درون بلوک غرب و ضعفهای لجستیکی آمریکا
مسئله گرینلند به یک خط شکاف در درون بلوک غرب تبدیل شده است. عقبنشینی ظاهری آمریکا از تهدید به اعمال تعرفه بر متحدان اروپایی که با موضع واشنگتن در مورد گرینلند مخالفت کرده بودند، نشاندهنده تنش جدی اما مدیریتشده است. این نوسانات اعتماد میان متحدان سنتی ناتو را تحلیل میبرد. نخستوزیر دانمارک نیز با سفر به گرینلند سعی در تأکید بر حاکمیت دانمارک داشت. با این حال، گزارشهای تحلیلی مانند «بیزنس اینسایدر» پرده از یک نقطه ضعف نظامی آمریکا برداشته است: «ایالات متحده فاقد تسلیحات، تجهیزات و آموزش کافی برای جنگ در شرایط سخت قطبی است.» این ضعف در مقایسه با روسیه که دارای ناوگان یخ شکن بزرگی است و پایگاههای متعددی در آن منطقه تجهیز کرده، آشکارتر است. این امر یک «شکاف توانایی» بین بلندپروازیهای ژئوپلیتیک آمریکا و قابلیتهای واقعی آن ایجاد میکند.
- ذوب یخهای قطبی مسیرهای جدید و دسترسی به منابع غنی را ممکن ساخته است.
- موقعیت گرینلند آن را به پایگاهی حیاتی برای سیستمهای هشدار و کنترل اقیانوس اطلس شمالی تبدیل کرده است.
- اظهارات روسیه ماهیتی تحریکآمیز داشته و حاکمیت دانمارک را هدف قرار داده است.
- ضعف عملیاتی آمریکا در نبرد در شرایط سخت قطبی در مقایسه با روسیه مشهود است.
- امنیتیشدن فضای قطب شمال، همکاریهای زیستمحیطی و علمی دیرینه را تهدید میکند.
گزارش اسوشیتدپرس بر اهمیت حیاتی کشتیهای یخ به عنوان «کلید فتح گرینلند» تأکید کرده و اشاره نموده که این فناوری عمدتاً در اختیار متحدان یا رقبا (روسیه و چین) است.
اظهارات سرگئی لاوروف، وزیر خارجه روسیه، مبنی بر اینکه گرینلند «بخشی طبیعی از دانمارک نیست»، آشکارا ماهیتی تجزیهطلبانه و تحریکآمیز دارد.
در نهایت، رقابت برای کنترل گرینلند، به نماد رقابت گستردهتر آمریکا با چین تبدیل شده است. این موضوع باعث شده تا گرینلند، صرف نظر از منافع فعلی پکن، به هدفی استراتژیک در صفحه شطرنج ابرقدرتی جهانی مبدل گردد. فروپاشی هنجارهای همکاری و امنیتیشدن فزاینده منطقه، چالشی بزرگ برای ثبات این منطقه حساس جهان است و کشورهای کوچکتر را وادار به انتخاب جانب میکند.
