جایگاه زن الگوی سوم در جامعه مهدوی
بررسی جایگاه «زن الگوی سوم» در اندیشه مهدوی؛ الگویی که از زنان انتظار میرود عاملیت توحیدی خود را در خانواده و جامعه شکوفا کنند و زمینهساز تحقق آرمانشهر عدالت باشند.
جایگاه زن الگوی سوم در جامعه مهدوی
مفهوم زن الگوی سوم پاسخی عالمانه به بحران هویت زن در جهان معاصر است و در اندیشه مهدوی جایگاهی محوری دارد. در جامعه آرمانی مورد تصور در افق مهدویت، زن نه در حاشیه قرار میگیرد و نه به ابزار تقلیل داده میشود، بلکه “عاملیت توحیدی” او در عرصههای گوناگون به اوج شکوفایی میرسد. استاد حوزه و دانشگاه، دکتر طیبه حیاتی، الگوی سوم را پیشطرحی از زن آرمانی عصر ظهور میداند که با تربیت مهدوی میتوان زمینههای تحقق آن را فراهم ساخت. این الگو بر نقد رویکرد سنتی منزویساز و الگوی مدرن غربی که کرامت زن را با ابزارانگاری مخدوش میکند، استوار است.
زن مهدوی در این چارچوب، زنی منتظرِ مسئول است که کنشگریاش ریشه در ایمان و مسئولیت الهی دارد و تلاش میکند میان نقشهای خانوادگی و اجتماعی تعادل برقرار سازد بدون آنکه یکی را فدای دیگری کند. این تعادل حاصل همان عاملیت توحیدی است که از عبودیت خداوند سرچشمه میگیرد و به عدالت و رشد انسانی میانجامد. این رویکرد فراتر از تقابل دوگانهی «شرقی حاشیهنشین» و «غربی ابزارانگار» بوده و بر پایهی «فطرت زنانه» و «ارزشهای الهی» بنا شده است.
ویژگیهای تربیت مهدوی و نقش خانواده
تربیت مهدوی یک فرآیند هویتساز و غایتمحور است که هدف آن تحقق جامعه توحیدی و انسان صالح کنشگر است. در این تربیت، زن به دلیل نقش محوریاش در خانواده به عنوان نخستین بستر آموزش، نقشی بیبدیل دارد. این تربیت نیازمند عاملیت توحیدی است؛ به این معنا که زن همه کنشهای فردی و اجتماعی خود را حول محور تحقق اراده الهی تعریف کند و از دام خودمحوری رهایی یابد.
روانشناس تربیتی، دکتر سحر قناعتی ملکی، بر اهمیت نقش زن الگوی سوم در شکلدهی نسلی مقاوم، خلاق و مؤمن تأکید دارد. تربیت مهدوی مستلزم شناخت امام زمان (عج) و آمادگی علمی، عملی و جسمانی برای ظهور است. این تربیت نباید منحصراً بر دوش خانواده باشد، بلکه نیازمند همسویی نهادهای فرهنگی، آموزشی و رسانهای است تا یک اکوسیستم تربیتی جامع شکل گیرد.
- تربیت مهدوی بر تقویت تفکر انتقادی و خلاق در فرزندان تأکید دارد و کودکان را به مشارکت در فرآیند کشف حقیقت دعوت میکند.
- افزایش جراتورزی یکی از مؤلفههای کلیدی تربیت مهدوی است که به کودکان امکان میدهد حقوق خود را بهصورت محترمانه و قاطعانه ابراز کنند و در برابر فشارهای اجتماعی مقاومت نمایند.
- زن الگوی سوم با حفظ قاطعیت، ملایمت و حیا، الگوی عملی برای فرزندان در زمینه ابراز وجود سالم فراهم میآورد.
- خانواده مهدوی باید سه قانون غیرقابل تغییر را نهادینه کند: خداگرایی (خدامحوری)، ولیگرایی (ولیمحوری) و والاگرایی اخلاقی.
- معنویت به عنوان ستون فقرات خانواده، پایداری و تابآوری خانوادهها را در برابر فشارها افزایش داده و حس معنا و هدفمندی را تقویت میکند.
“زن مهدوی همان زنِ الگوی سوم است که توانسته میان نقشهای خانوادگی و اجتماعی خود تعادل برقرار کند؛ بدون آنکه یکی را فدای دیگری سازد.”
“اساس تربیت مهدوی مبتنی بر شناخت است. در روایت داریم: «مَنْ ماتَ وَ لَمْ یَعْرِفْ إمامَ زَمانِهِ مَاتَ مِیتَةً جَاهِلِیَّة»”
در نهایت، سبک زندگی الگوی سوم زن، الگویی پویا و جامع است که زنان را به رشد فردی، خانوادگی و اجتماعی سوق میدهد و آنان را به عنوان کنشگرانی مؤثر در جامعه معرفی میکند. دستیابی به نسلی با هویت مذهبی صحیح و مهدوی بدون توجه به عملکرد و کنش این الگو میسر نخواهد بود و این امر گامی اساسی در مسیر تحقق تمدن نوین اسلامی و زمینهسازی ظهور محسوب میشود.
