دلایل ایران برای تغییر مکان مذاکرات و رسیدن به عمان
بررسی دلایل مخالفت تهران با برگزاری مذاکرات در ترکیه و پذیرش نهایی عمان به عنوان میزبان، با تمرکز بر فضای بیطرف مذاکره و اهداف ایران.
تغییر مکان مذاکرات ایران و آمریکا به عمان
مسیر رسیدن به مذاکرات بین ایران و آمریکا با تنشها و اختلافات متعددی همراه بوده است. در ابتدا، قرار بود گفتوگوها با حضور نمایندگانی از کشورهای منطقه همچون پاکستان، قطر و عربستان در ترکیه برگزار گردد. با این حال، تهران به شدت با این ساختار و محل برگزاری مخالفت کرد و خواستار تغییر مکان شد. این اختلاف نظر منجر به لغو اولیه نشست گردید و پس از رایزنیهای فشرده، نهایتاً عمان به عنوان میزبان پذیرفته شد. عمان به دلیل سابقه طولانی در میانجیگری میان تهران و واشنگتن و فراهم آوردن فضایی بیطرفانهتر از دیدگاه ایران، انتخاب شد.
این مذاکرات در شرایطی آغاز میشود که فضای سیاسی و رسانهای منطقه تحت تأثیر تحولات امنیتی شدید و تهدیدات متقابل قرار دارد. ایران بارها اعلام نموده است که موضوعاتی مانند توان موشکی، سیاستهای منطقهای و نیروهای همپیمان، در هیچ سطحی قابل مذاکره نیستند و این چارچوب باید در گفتوگوهای عمان نیز رعایت شود. هدف اصلی تهران از این دور مذاکرات، رفع تحریمها و تضمین منافع اقتصادی ذکر شده و دستور کار مذاکرات به طور کامل به پرونده هستهای محدود باقی خواهد ماند؛ در حالی که واشنگتن به دنبال مهار برنامه هستهای ایران است.
- مخالفت با ساختار ترکیه: تهران با حضور کشورهای منطقهای در کنار میز مذاکره در ترکیه مخالفت کرد.
- اهمیت بیطرفی: عمان به دلیل سابقه میانجیگری و فضای بیطرف، به عنوان میزبان نهایی انتخاب شد.
- استراتژی هجومی نظامی: ایران همزمان با آمادگی برای مذاکره، دکترین نظامی خود را به «استراتژی هجومی» تغییر داده که نشاندهنده بازدارندگی فعال در برابر تهدیدات است.
- هدف اصلی مذاکرات: تأکید تهران بر اینکه مذاکره صرفاً برای رفع تحریمها و منافع اقتصادی است و عقبنشینی در حوزههای دفاعی و منطقهای در دستور نیست.
- تشدید تنشهای نظامی: تنش در سطح نظامی با اقداماتی مانند حمله آمریکا به تأسیسات هستهای ایران و پاسخ موشکی ایران به مرکز فرماندهی آمریکا در قطر به اوج رسیده است.
«تهران این دور از گفتوگوها را نه از سر نگرانی نسبت به جنگ، بلکه با هدف مشخصِ رفع تحریمها پیش میبرد؛ هدفی که باعث شده دستورکار مذاکرات بهطور کامل محدود به پرونده هستهای باقی بماند.»
«رهبر معظم انقلاب اسلامی اخیراً اعلام کردند که در ۱۸ دیماه کودتای آمریکایی صهیونی سرکوب شد؛ مسالهای که نشاندهنده هشیاری و حساسیت تهران نسبت به تهدیدات داخلی و خارجی در آستانه مذاکرات است.»
در نهایت، مذاکرات عمان در نقطه عطفی منطقهای آغاز میشود. ایران با اعتمادبهنفس ناشی از قدرت بازدارندگی خود وارد گفتگو شده، در حالی که آمریکا تحت فشارهای داخلی و خارجی به دنبال مدیریت بحران است. نتیجه این نشست تعیینکننده مسیر آتی منطقه بین تنشزدایی کنترلشده یا احتمال بروز جنگ منطقهای خواهد بود، اما مواضع سخت ایران درباره خطوط قرمز دفاعی پابرجا است.
