اعتراض خاتمی و کروبی به فعالیت‌های اطلاعاتی سپاه و قوه قضاییه در خاطرات هاشمی رفسنجانی

نکاتی از خاطرات آیت الله هاشمی رفسنجانی در زمستان ۱۳۸۱

خاطرات آیت الله هاشمی رفسنجانی، به ویژه در روزهای حساس سیاسی، همواره منبع مهمی برای درک تحولات داخلی جمهوری اسلامی ایران محسوب می‌شود. در مورخ ۱۹ بهمن ۱۳۸۱، گزارشی از جلسه سران قوا در دفتر رئیس‌جمهور وقت، سید محمد خاتمی، ثبت شده است که نشان‌دهنده تنش‌ها میان قوای مجریه و قضائیه در آن دوره می‌باشد. محور اصلی این مناقشات، توسعه فعالیت‌های اطلاعاتی سازمان سپاه پاسداران انقلاب اسلامی و قوه قضاییه و همچنین نحوه بازجویی‌ها از متهمان بود.

آقایان خاتمی و مهدی کروبی (رئیس وقت مجلس)، به شدت نسبت به گسترش این اقدامات اطلاعاتی اعتراض داشتند. در مقابل، سید محمود هاشمی‌شاهرودی، رئیس وقت قوه قضاییه، دفاعیه‌ای را ارائه کرد و اظهار داشت که سپاه و نیروی انتظامی به عنوان ضابط قوه قضاییه، فعالیت‌های قانونی انجام می‌دهند. این پاسخ با واکنش تندی از سوی رئیس‌جمهور مواجه شد؛ آقای خاتمی با عصبانیت اعلام کرد که پاسخ‌ها توهین‌آمیز است و اگر دو لایحه مورد نظرش تصویب نشود، اقدام به کناره‌گیری خواهد کرد.

نکات اصلی مورد اختلاف در این جلسه عبارت بودند از:

• توسعه کار اطلاعاتی: نگرانی رئیس‌جمهور و رئیس مجلس از افزایش نفوذ اطلاعاتی در نهادهای امنیتی و قضایی.
• شیوه بازجویی: تکذیب اظهارات عزت‌الله سحابی توسط هاشمی‌شاهرودی و اشاره به بازجویی‌های قتل‌های زنجیره‌ای به عنوان بدترین نمونه.
• پیامدهای سیاسی: تهدید خاتمی به عدم همکاری در صورت تصویب نشدن لوایح کلیدی.

“آقایان خاتمی و کروبی، به توسعه‌کارهای اطلاعاتی در سپاه و قوه قضاییه و نیز شیوه بازجویی‌ها اعتراض داشتند.”

همچنین در همان روز، آیت الله هاشمی جلساتی در خصوص تکمیل سیاست‌های کلی بخش کشاورزی و مشورت برای تدوین سیاست‌های کلی چشم‌انداز بیست‌ساله کشور داشته است. گزارش‌های بین‌المللی نیز در خاطرات ایشان منعکس شده است، از جمله اختلافات فرانسه و آلمان با آمریکا بر سر موضوع عراق و همچنین اقدام انتحاری زندانیان گوانتانامو که فشار بین‌المللی بر آمریکا را افزایش می‌داد. موضوع گزارش‌های رسانه‌های خارجی درباره فردی به نام «حمید ذاکری» و ادعای فرار او به همراه فاش کردن اسرار نیز بخشی از تحولات منطقه‌ای و بین‌المللی مورد توجه در آن ایام بوده است.

“آقای خاتمی عصبانی شد و داد زد وگفت، شما به اعتراضات من جواب‌های سربالا و توهین‌آمیز می‌دهید و من اگر دو لایحه‌ام تصویب نشود، کنار می‌روم و تا آن موقع هم دیگر اقدامی در جلوگیری نمی‌کنم.”

این بخش از خاطرات هاشمی رفسنجانی، تصویری واضح از چالش‌های جدی در تعاملات قوا و نحوه برخورد با مسائل امنیتی و حقوقی در اوایل دهه هشتاد شمسی ارائه می‌دهد.