بررسی ادعای مصرف برق ایرانیان بیشتر از اروپاییها: آمارها چه میگویند؟
گزارشی تحلیلی درباره ادعای مسعود پزشکیان مبنی بر مصرف برق سه برابر کشورهای اروپایی توسط ایرانیان، که آمارها آن را رد کرده و نشان میدهد مصرف ایران در میانگین جهانی قرار دارد.
تحلیل ادعاهای مصرف برق در ایران در قیاس با اروپا
اظهارات اخیر مسعود پزشکیان، رئیسجمهور کشور، مبنی بر اینکه «ایرانیان سه برابر کشورهای اروپایی برق مصرف میکنند»، مورد بررسی آماری قرار گرفت. این ادعاها که پیشتر نیز در مورد مصرف بالای انرژی در ایران مطرح شده بود، نشاندهنده یک تفاوت فاحش با دادههای موجود است. نگاهی دقیق به آمارهای منتشر شده توسط منابع معتبر مانند اداره اطلاعات انرژی ایالات متحده (EIA) تا سال ۲۰۲۳ و گزارشهای بانک جهانی، حکایت از آن دارد که مصرف برق ایران در سطح متوسط جهانی قرار دارد و به هیچ وجه جزو کشورهای پرمصرف دستهبندی نمیشود. این تناقض آماری بین اظهارات مقامات و واقعیت، پرسشهایی را در مورد هدف پشت اینگونه بیانیهها، بهویژه در آستانه تغییرات احتمالی در سیاستهای انرژی، ایجاد میکند.
بر اساس دادههای سال ۲۰۲۲، مصرف انرژی برق سرانه در ایران حدود ۳.۲ تا ۳.۵ تن معادل نفت به ازای هر نفر بوده است. این رقم عمدتاً با میانگین مصرف کشورهای منطقه خاورمیانه همخوانی داشته و حتی از میزان مصرف برخی کشورهای اروپایی کمتر است. برای مثال، مصرف سرانه برق در کشورهایی مانند فرانسه و آلمان نیز در همین محدودهها قرار داشته و این موضوع بهوضوح ادعای چندبرابری مصرف ایران را رد میکند.
مقایسه سرانه مصرف برق با کشورهای اروپایی
برای درک بهتر این اختلاف، مقایسه مصرف سرانه با کشورهای پیشرفته اروپایی ضروری است. در حالی که میانگین سرانه مصرف برق در اتحادیه اروپا حدوداً یکونیم برابر مصرف ایران برآورد شده است، کشورهای شمال و غرب اروپا ارقامی بسیار بالاتر را نشان میدهند. به عنوان مثال، مصرف سرانه در سوئد بیش از سه برابر و در نروژ حدود ۶.۵ برابر مصرف ایران است. ایسلند، که بالاترین سرانه مصرف در جهان را داراست، نزدیک به ۱۵ برابر شهروندان ایرانی برق مصرف میکند. این آمارها نشان میدهند که تمرکز بر روی مصرف بالای ایرانیان در مقایسه با کل اروپا نادرست است، زیرا میانگین اروپا شامل کشورهایی با مصرف بسیار بالا نیز میشود.
- مصرف کل برق اروپا حدود هفت برابر مصرف ایران است.
- مصرف سرانه برق برای یک شهروند اروپایی تقریباً ۵۵۴۴ کیلوواتساعت است، در حالی که این رقم برای ایران حدود ۳۵۲۹ کیلوواتساعت برآورد شده است.
- ارقام مصرف برق ایران به طور نسبی از برخی کشورهای اروپای شرقی مانند رومانی و اوکراین بیشتر است، اما بسیار کمتر از اروپای غربی و شمالی است.
- تداوم طرح این گونه ادعاها ممکن است زمینهساز شوک قیمتی در بخش انرژی و افزایش تورم در اقتصاد باشد.
«مصرف کل برق اروپا هفت برابر ایران است؛ به طوری که اروپا سالانه حدود ۲۴۸۳ تراواتساعت برق مصرف میکند و این رقم برای ایران حدود ۳۱۶ تراواتساعت است.»
«مصرف سرانه برق هر اروپایی حدود ۵۵۴۴ کیلوواتساعت و مصرف سرانه برق ایران حدود ۳۵۲۹ کیلوواتساعت برآورد شده است.»
در نهایت، تکرار مکرر ادعاهای نادرست بدون استناد به دادههای بینالمللی معتبر، به جای ترویج مصرف بهینه انرژی، بیشتر به نظر میرسد که با اهداف سیاسی یا زمینهسازی برای سیاستهای اقتصادی آتی مرتبط باشد. تمرکز باید بر روی حقیقت آماری و اجرای راهکارهای واقعی برای مدیریت منابع انرژی باشد نه تکرار ارقام مخدوش.
