آغاز تصفیه ارتش پس از انقلاب؛ سخنان سرلشکر قرنی درباره ایدئولوژی جدید

تصفیه بنیادین ارتش پس از پیروزی انقلاب

در روز سه‌شنبه ۲۴ بهمن ۱۳۵۷، تنها دو روز پس از پیروزی انقلاب اسلامی، سرلشکر محمدولی قرنی به عنوان رئیس ستاد ارتش جدید، محل ستاد ارتش را در چهارراه قصر تحویل گرفت. این استقرار در شرایطی صورت گرفت که ستاد ارتش تقریباً خالی از پرسنل بود و تنها عده‌ای از نیروهای مسلح کمیته انقلاب وی را همراهی می‌کردند. با ورود او، نخستین اقدامات شامل پایین کشیدن تصاویر خاندان پهلوی و جمع‌آوری مجسمه‌های فلزی شاه از روی میزها بود. این اقدامات نمادی از تغییر بنیادین در ساختار قدرت نظامی کشور بود. سرلشکر قرنی در همان روز و پشت میز ریاست ستاد، وضعیت ارتش را «از هم پاشیده» توصیف کرد و گذشته ارتش شاهنشاهی را به شدت مورد انتقاد قرار داد.

انتقاد از ارتش گذشته و ضرورت تغییر بنیادین

قرنی تاکید کرد که ارتش پیشین، علیرغم تجهیزات فراوان که آن را در زمره مجهزترین ارتش‌های جهان قرار داده بود، فاقد ایمان، وجدان و آرمان بود. او ارتش شاهنشاهی را ارتشی توصیف کرد که به جای حفظ تمامیت ارضی و دفاع از مردم، به صورت یک «ارتش شخصی» اداره می‌شد و مانع فعالیت افراد صادق می‌شد. وی با یادآوری فرار فرماندهان در شهریور ۲۰ در برابر ارتش شوروی، بی‌ایمانی ارتش در آن مقطع را عامل تسخیر آسان آن توسط نیروهای انقلابی دانست، حتی اگر آن نیروها به صورت مسلح نبودند. او فوریت سامان‌دهی نیروها و بازگشت ارتش به مأموریت اصلی خود را مسئله‌ای حیاتی خواند.

• وضعیت موجود ارتش «بحرانی» توصیف شد و نیاز به رفع فوری نابسامانی‌ها مورد تأکید قرار گرفت.
• تصفیه اساسی و کلی در ساختار فرماندهی ارتش برنامه‌ریزی گردید.
• ایدئولوژی جدیدی قرار شد جایگزین ایدئولوژی پیشین (شاه‌پرستی) شود.
• تأکید شد که باید ارتشی باایمان، باخدا و متدین ایجاد شود.
• برای بازگشت سربازان به سربازخانه‌ها، کمیته‌های مختلفی با شرکت فرماندهان تشکیل خواهد شد.
• در کوتاه‌مدت، از فرماندهانی که «دستشان آلوده نیست» استفاده خواهد شد.

سرلشکر قرنی اظهار داشت: «ارتشی داشتیم که به جای حفظ تمامیت ارضی و دفاع از مردم به صورت یک ارتش شخصی درآمده بود و کسانی که می‌خواستند صادقانه خدمت کنند، به آن‌ها اجازه فعالیت داده نمی‌شد.»

وی همچنین تصریح کرد که «بدون شک در ارتش فعلی تصفیه اساسی و کلی صورت خواهد گرفت و ایدئولوژی جدیدی جانشین ایدئولوژی قبلی می‌شود.»

تشکیل ارتش نوین اسلامی، نیازمند جایگزینی سریع بافت ایدئولوژیک موجود و تقویت بنیان‌های ایمانی بود. اگرچه قرنی پذیرفت که تغییر کامل «مغز ارتش» دو تا سه سال زمان می‌برد، اما آغاز اقدامات اساسی با سرعت برای جلوگیری از تضعیف بیشتر و اقدام فوری برای حفظ مرزها ضروری بود. این فرآیند تصفیه، سنگ بنای تشکیل نیروی نظامی انقلابی و متعهد به نظام جدید شد.