جزئیات تصرف زندان اوین در ۲۳ بهمن ۵۷

تصرف زندان اوین در روز دوشنبه ۲۳ بهمن ۵۷

رویداد تاریخی تصرف زندان اوین در روز دوشنبه ۲۳ بهمن سال ۱۳۵۷، یک روز پس از پیروزی انقلاب اسلامی ایران، نقطه عطفی در جریان تحولات آن زمان بود. با اعلام خبر سقوط زندان، موج عظیمی از مردم تهران از نقاط مختلف به سوی اوین سرازیر شدند. علاوه بر جمعیت عادی، خودروهای افراد مسلح و سربازانی که اغلب سوار بر ماشین‌های گارد و شهربانی بودند، به سمت زندان حرکت کردند.

ساعت یازده و نیم صبح بود که جمعیت به محوطه زندان رسید. در همین حین، در مسیر حرکت مردم به سمت شکنجه‌گاه واقع در ضلع غربی زندان، صدای تیراندازی آغاز شد. این آتشباری حدود نیم ساعت ادامه یافت که موجب پراکنده شدن مردم وحشت‌زده در اطراف شد. موانع و رودخانه‌های داخل اوین نتوانستند به عنوان سنگر مؤثر عمل کنند، زیرا منطقه تیراندازی بر تمامی نقاط زندان مسلط بود. در نهایت، افرادی که اقدام به تیراندازی کرده بودند، با بلند کردن پرچم سفید تسلیم جمعیت شدند.

وضعیت پس از تصرف و آزادی زندانیان

گزارش‌ها حاکی از آن بود که بخش قابل توجهی از زندانیان قبل از این واقعه آزاد شده بودند، اما به دلیل بسته بودن درهای الکتریکی، عده‌ای هنوز در داخل زندان محبوس بودند. برای باز کردن این درها، وسایل جوشکاری به محل انتقال داده شد تا امکان خروج مابقی زندانیان فراهم شود. زندان اوین تقریباً تخلیه شده بود و مردم به تماشای زیرساخت‌های خاص آن، از جمله تونل‌های طولانی که با جریان آب همراه بودند و با درهای آهنی الکتریکی از محوطه اصلی جدا می‌شدند، پرداختند. هدف از تعبیه این تونل‌ها که در برخی نقاط منشعب می‌شدند، هنوز به طور دقیق مشخص نبود.

روزنامه اطلاعات در گزارش خود در آن زمان نوشت: “تیراندازی حدود نیم ساعت به طول انجامید و عاقبت شلیک‌کنندگان با بلند کردن پرچم سفید تسلیم مردم شدند.”

• سیل جمعیت از نقاط مختلف تهران به سمت اوین به حرکت درآمد.
• تیراندازی به سمت مردم حدود سی دقیقه طول کشید.
• در نهایت مهاجمین با نشان دادن پرچم سفید تسلیم شدند.
• نیاز به وسایل جوشکاری برای باز کردن درهای الکتریکی زندان وجود داشت.
• محوطه زندان شامل تونل‌های زیرزمینی ناشناخته بود.

شاهدان عینی دسترسی به شکنجه‌گاه را یکی از اهداف اولیه نفوذکنندگان به زندان اعلام کردند.

تصرف اوین، نمادی از پایان اقتدار رژیم گذشته در یکی از حساس‌ترین مراکز امنیتی‌اش بود و پس از آن، نظارت بر زندان به نیروهای انقلابی سپرده شد تا روند آزادی کامل زندانیان سرعت یابد.