بررسی جشنواره فیلم فجر چهلوچهارم و عبور از سیاست حذف
تحلیل چهلوچهارمین دوره جشنواره فیلم فجر نشان میدهد که این دوره برخلاف انتظارات، به محلی برای حذف و تسویهحساب تبدیل نشد و رقابت حرفهای در اوج اختلاف حفظ شد.
جشنواره فیلم فجر چهلوچهارم: عبور از سیاست حذف
بررسی عملکرد چهلوچهارمین دوره جشنواره فیلم فجر نشان میدهد که این رویداد سینمایی، برخلاف بسیاری از پیشداوریها و نگرانیها، به میدان تسویهحساب سیاسی یا حذف هنرمندان منتقد تبدیل نشد. در شرایطی که فضای اطراف سینما مملو از اتهامات بود، هیچ فهرست سیاه تشکیل نشد و فیلمسازانی که موضعگیریهای صریحی داشتند، نه تنها از جشنواره کنار گذاشته نشدند، بلکه فیلمهایشان اکران شد و نامزد دریافت جوایز نیز شدند. این رویکرد را میتوان تلاشی آگاهانه برای عبور از سیاست حذف دانست.
این اقدام زمانی اهمیت مییابد که سینمای ایران درگیر فشارهای اقتصادی و بیاعتمادی عمومی است. تحلیلگران تأکید دارند که پاسخ به این چالشها نباید از طریق تنگتر کردن دایره تعامل و حذف صداهای ناهمسو صورت پذیرد، زیرا این کار تنها منجر به تکرار پژواکهای یکنواخت و کاهش عمق محتوای هنری میشود. بلوغ اجتماعی زمانی محقق میشود که هزینه اظهارنظر متفاوت، حذف از عرصه عمومی نباشد.
حفظ رقابت حرفهای در اوج اختلاف
جشنواره امسال یک سیگنال مثبت ارسال کرد: امکان حفظ رقابت حرفهای در شرایط وجود اختلافات نظر عمیق وجود دارد. این بدان معناست که ممکن است بتوان بهجای بستن درها، فضا را برای تعامل باز گذاشت و قضاوت نهایی را به مخاطب سپرد. این رویکرد نشاندهنده پذیرش این حقیقت است که اهالی سینما در یک کشتی قرار دارند و با دردهای مشترک دست و پنجه نرم میکنند.
- این دوره نشان داد که اتهامزنیها و انتقادات تند مانع از اکران فیلم و رقابت حرفهای در چهارچوب جشنواره نشد.
- تأکید بر ادامه نیافتن این رویکرد به عنوان یک استثنای مقطعی و تبدیل آن به یک قاعده پایدار حیاتی است.
- سینمای ایران نیازمند فضایی است که در آن، هر صدای متفاوتی حذف نشود تا از پژواک تکراری جلوگیری شود.
- این جشنواره نمادی از پذیرش مشترکات علیرغم اختلافات در جامعه سینمایی بود.
- ادامه یافتن این روند، اثباتکننده سلامت سینمای ملی در مواجهه با فشارهای بیرونی است.
“واقعیت این است که سینمای ایران زخمی است؛ از فشار اقتصادی تا بیاعتمادی عمومی. اما پاسخ به زخم، تنگتر کردن دایره نیست.”
“بلوغ اجتماعی زمانی معنا پیدا میکند که تحمل صداهای ناهمسو هزینه نداشته باشد.”
در پایان، اگرچه این دوره از جشنواره فیلم فجر نویدبخش رویکردی سازندهتر و کمتر تقابلی بود، اما پرسش بنیادین باقی میماند: آیا این تغییر رویه تداوم خواهد یافت یا صرفاً نمایشی کوتاه بوده است؟ زمان، مهمترین داور برای سنجش جدیت این عبور از سیاست حذف خواهد بود. تداوم این رویه، به ترمیم زخمهای سینمای ایران کمک شایانی خواهد کرد.
