راهکارهای راغفر برای نجات اقتصاد ایران و تأثیر سقوط ارزش پول ملی بر اقشار مختلف

راهکارهای اقتصادی برای نجات اقتصاد ایران

حسین راغفر، کارشناس اقتصادی، در جلسه “چالش‌ها و چشم‌اندازهای تداوم سقوط ارزش پول ملی” به تبیین نقش حیاتی پول ملی در نظام اقتصادی و اعتماد عمومی پرداخت. وی تأکید کرد که پول صرفاً یک ابزار مبادله نیست، بلکه نشانه‌ای از اعتماد مردم به حاکمیت است، زیرا دولت‌ها پشتوانه اصلی آن محسوب می‌شوند. کاهش ارزش پول ملی به معنای کاهش اعتماد عمومی و تضعیف بنیان‌های حکومتی است. راغفر با استناد به نمونه‌های تاریخی مانند امپراتوری روم و آلمان پس از جنگ جهانی اول، نشان داد که سقوط ارزش پول ملی همواره با تضعیف حکومت‌ها همراه بوده است. در مورد ایران، وی اشاره کرد که طی ۳۷ سال گذشته، به‌ویژه پس از جنگ، روند افزایش قیمت ارز و کاهش مستمر ارزش پول ملی موجب افزایش تورم و از بین رفتن پس‌اندازهای طبقات متوسط و پایین جامعه شده است.

پدیده دلاری شدن اقتصاد و پیامدهای آن

یکی از نتایج مستقیم این روند، “دلاری شدن اقتصاد” است که در آن ریال نقش خود را به عنوان واحد حساب و ذخیره ارزش از دست داده و دلار جایگزین می‌شود. این امر باعث تشدید وابستگی ساختاری به نظام سرمایه‌داری جهانی و تقویت “امپریالیسم پولی” به مرکزیت ایالات متحده می‌شود. راغفر اشاره کرد که در اقتصاد دلاری‌شده، درآمد حاصل از چاپ پول (حق‌الضرب) عمدتاً نصیب آمریکا شده و هزینه‌های سیاست‌های تعدیل ساختاری بر دوش کشورهای در حال توسعه می‌افتد. این وضعیت منجر به نابرابری‌های طبقاتی شدیدتر شده، زیرا ذی‌نفعان اصلی، کسانی هستند که به منابع ارزی دسترسی دارند، در حالی که طبقات ضعیف‌تر بیشترین هزینه را می‌پردازند.

تخریب پول ملی به مثابه حمله مدیریتی

راغفر با نقل قولی از جان مینارد کینز، تخریب پول ملی را “مکارانه‌ترین و اطمینان‌بخش‌ترین وسیله برای واژگون کردن پایه‌های جامعه” دانست. او مدعی شد که این روند در ایران طی دهه‌های اخیر سازمان‌یافته بوده و اقداماتی نظیر خصوصی‌سازی‌ها و آزادسازی ارزش ارز، زمینه‌های سقوط پول ملی را تسهیل کرده است. وی به اسناد خارجی اشاره کرد که نشان می‌دهد اهداف استراتژیک آمریکا شامل محروم کردن ایران از درآمدهای ارزی، تشدید تضادهای اجتماعی و نهادینه کردن فساد بوده است. به گفته او، “کاسبان تحریم” از این وضعیت منتفع شده‌اند و این امر به بی‌ثباتی سیاسی و فراهم شدن زمینه برای ناآرامی‌ها منجر شده است.

• اعتماد عمومی: ارزش پول ملی مستقیماً با اعتماد مردم به حاکمیت در ارتباط است و فروپاشی آن قرارداد اجتماعی را مختل می‌کند.
• آسیب‌پذیری: کاهش ارزش پول، کشور را در برابر شوک‌های خارجی آسیب‌پذیر ساخته و ظرفیت مدیریت تورم را محدود می‌سازد.
• پیامدهای اجتماعی: بی‌اعتمادی اجتماعی، رشد نارضایتی‌ها، شکاف طبقاتی، و گسترش سفته‌بازی از نتایج مستقیم این وضعیت هستند.

“سقوط ارزش پول ملی به‌صورت نامحسوس همه اقشار جامعه را تحت تأثیر قرار می دهد، به طوری که تشخیص علت واقعی مشکلات برای بخش زیادی از مردم دشوار شده است.”

سناریوها و راهکار نجات اقتصادی

راغفر چهار سناریو برای آینده اقتصاد ایران مطرح کرد. سناریوهای اول تا سوم شامل تثبیت مقطعی با ریاضت اقتصادی، تعمیق بحران و بروز درگیری‌های آشکار بودند. اما که به عنوان مطرح می‌شود، نیازمند یک است. محورهای این سناریو عبارتند از: