فحش خوردن به خاطر مهاجرت گلشیفته/ فیلمنامه «قیصر» برای نویسنده‌ای ترک بود

گفت‌وگوی بهزاد فراهانی دربارهٔ تئاتر و مهاجرت

بهزاد فراهانی در مصاحبه‌ای که به‌صورت تاریخی ضبط شده، افکار و تجربیات خود را دربارهٔ تئاتر, سینما, رادیو و خصوصاً واکنش‌های سیاسی به مهاجرت دخترش گلشیفته به اشتراک گذاشت. او اظهار کرد که فحش‌های رسیده از یک روزنامه‌نگار شاخص نه فقط به‌دلیل نقش معاویه در سریال «امام علی»، بلکه به‌دلیل موضع‌گیری‌های سیاسی و تصمیم خانواده برای ترک ایران بوده است.

تئاتر به عنوان هنر مادر

• فراهانی بر این باور است که تئاتر «مادر همهٔ رشته‌های هنری» است و نمی‌تواند با موسیقی یا نقاشی مقایسه شود.
• او بیان کرد که در تئاتر فقط نمایشنامه‌های خود را اجرا می‌کند زیرا کارگردانی آثار دیگران به منابع و تجربه‌ای نیاز دارد که او در اختیار ندارد.
• به گفتهٔ او، هزینه‌های بالای اجرای یک تئاتر واقعی، از جمله اجاره سالن و لباس‌های پرهزینه، سبب شده تا بسیاری از آثار به سمت «طرح‌های مسخره و توکل‌پذیرفته سیاسی» بچرخند.

رادیو؛ پل ارتباطی نسل‌ها

• فراهانی رادیو را «گوشهٔ بهشت» می‌داند؛ جایی که می‌تواند صدای خود را به تمام نقاط کشور و حتی جهان برساند.
• او اشاره کرد که در برنامهٔ «قصه شب» به‌همراه هنرمندانی چون ژاله علو، هوشنگ بهشتی و بیژن مفید، آثار کلاسیک یونان و ادبیات جهانی را پردازش می‌کردند.
• خاطره‌ای از ملاقات با خسرو گلسرخی در رادیو و نقد او بر نمایش‌های غربی، به‌صورت نقل قول زیر آورده می‌شود:

“خسرو گلسرخی در مقاله‌ای دربارهٔ تئاتر غربی نوشت که ترجمهٔ یک بیت شعر از ویکتور هوگو به فارسی بدون احساس واقعی است.”

واکنش به فحش‌ها و مهاجرت گلشیفته

• فراهانی می‌گوید فحش‌ها را فقط به «دشمن میهن» می‌دهد و از هر گونه توهین به خودداری می‌کند.
• او تأکید کرد که مهاجرت گلشیفته نه فقط یک تصمیم شخصی، بلکه بازتابی از شرایط سیاسی و اجتماعی است که در ایران حس می‌شود.
• با وجود این فشارها، فراهانی می‌گوید هدفش دموکراسی و عدالت اجتماعی است و ادامهٔ کار هنری‌اش را به‌عنوان راهی برای رسیدن به این اهداف می‌بیند.

تئاتر دههٔ ۴۰ و رنسانس فرهنگی

• فراهانی به تحولات تئاتر پس از کودتای ۲۸ مرداد اشاره کرده و می‌گوید این دوره موجب «رنسانس تئاتر در ایران» شد.
• نویسندگانی چون غلامحسین ساعدی، خجسته کیا و اکبر رادی در این بازسازی نقش اساسی داشتند.
• او معتقد است که امروز باید به بازگشت به اصول اصیل تئاتر و حمایت از نویسندگان بومی توجه کرد.

پایان‌نامهٔ هنری

• فراهانی اظهار می‌کند که اگر دوباره به دنیا می‌آید، باز هم رادیو را شغل نخست خود انتخاب می‌کند.
• او می‌گوید تئاتر برای او مقدس است و در آن به‌دنبال پرسش‌های اجتماعی و آزادی بیان است.

“هنر بدون آزادی، مانند سیمان بدون آب است؛ نمی‌تواند به‌درستی شکل بگیرد.”

در مجموع، گفت‌وگو تصویری جامع از چالش‌های یک هنرمند ایرانی ارائه می‌دهد که در میان فشارهای سیاسی، اقتصادی و فرهنگی، سعی در حفظ اصالت هنر و پیگیری اهداف اجتماعی دارد.