محمدرضا ضیاء: اصفهان بدون زاینده رود بیمعنی است
محمدرضا ضیاء، محقق و مدرس دانشگاه، تأکید کرد که اصفهان از نظر اقلیم و ژئومورفولوژی با دیگر شهرها تفاوت دارد و فقدان جریان پایدار زاینده رود معنای شهری را دگرگون میکند. وی در مراسم رونمایی کتاب به جنبههای تاریخی و فرهنگی این رود پرداخت.
اهمیت زاینده رود برای هویت اصفهان
محمدرضا ضیاء، محقق و مدرس دانشگاه، در مراسم رونمایی کتاب «کنار هر رودی قدم زدم؛ آن رود زاینده رود شد» بر نقش بنیادین زاینده رود در هویت شهری اصفهان تأکید کرد. وی بیان کرد که اصفهان از نظر اقلیم و ژئومورفولوژی با شهرهای دیگر تفاوت ماهوی دارد و فقدان جریان پایدار آب، معنای شهری اصفهان را دگرگون میکند. ضیاء به بازخوانی متون کهن پرداخت و اشاره کرد که نام «زاینده رود» از دوره صفویه رایج شده است.
- منابع تغذیهای متنوع: زاینده رود برخلاف بسیاری از رودها از چندین چشمه و مجرای زیرسطحی سرچشمه میگیرد.
- مدیریت تاریخی آب: نظام تقسیم آب مبتنی بر «طومار آب» و نقشهایی مانند میراب و مادیسالار نشاندهنده پیچیدگی مدیریت آبی است.
- شبکه مادیات: مادیها (نهرها) ساختارهای نهادمند توزیع آب بودند که اکنون نیازمند مرمت هستند.
- آیینهای فرهنگی: جشنهایی مانند آبریزان و خاکشویان بازتاب رابطه اجتماعی مردم با آب و نماد تقدس آن بودند.
- تلاشهای تاریخی انتقال آب: آرزوی انتقال آب از منابع دوردست مانند کوهرنگ سابقهای دیرینه دارد اما به دلایل فنی عملیاتی نشده است.
ضیاء تأکید کرد: «فقدان جریان پایدار آب زاینده رود معنای شهری اصفهان را دگرگون میکند.» وی افزود: «بازخوانی متون کهن میتواند مبنایی برای بازسازی فرهنگی و برنامهریزی محافظتی فراهم آورد.»
این پژوهشگر امیدوار است که توجه به تاریخ آب در اصفهان زمینهساز سیاستگذاری بهتر و حفاظت از این میراث زیستمحیطی شود.
