سینمای واقعیت یا حقیقت؟؛ چالشهای سینمای مستند ایران در نمایش واقعیتهای جامعه
تحلیلی از پارادوکس نامگذاری جشنواره سینماحقیقت و فاصلهگیری سینمای مستند ایران از رسالت اصلی خود در نمایش واقعیتهای اجتماعی. نقد محافظهکاری در مستندسازی و غیبت سوژههای چالشی مانند بحران آب و آسیبهای اجتماعی.
سینمای مستند ایران میان واقعیت و حقیقت
سینمای مستند ایران در بنیادیترین تعریف خود آینهای است که باید بیواسطه در برابر جامعه قرار گیرد. با این حال، جشنواره بینالمللی فیلم مستند ایران با نام «سینماحقیقت» در حالی برگزار میشود که از رسالت اصلی خود یعنی روایت «واقعیت» فاصله گرفته است. این پارادوکس نامگذاری، سینمای مستند را از طرح پرسشهای مهم اجتماعی، سیاسی و فرهنگی دور کرده است.
- تفاوت مفهومی: «واقعیت» امری عینی و ملموس است که اتفاق افتاده، در حالی که «حقیقت» گاه به معنای «آنچه شایسته است باشد» تعبیر میشود
- غیبت پرسشگری: جشنواره سینماحقیقت از نمایش چالشهای واقعی جامعه مانند بحران آب، آلودگی هوا و آسیبهای اجتماعی غفلت کرده است
- مسائل مغفول: بیکاری، کاهش سرمایه اجتماعی، مسائل سلامت روان و چالشهای جمعیتی از سوژههای neglected در سینمای مستند هستند
- سخنان مسئولان: محمد حمیدیمقدم و رائد فریدزاده بر ضرورت ایجاد فضای امن برای پرسشگری مستندسازان تأکید کردهاند
محمد حمیدیمقدم: "امسال با فیلم پرچالشی مواجه نبودیم که نتوانیم آن را نمایش دهیم و فیلمها کمی محافظهکارانه از کنار مسائل گذشته بودند"
سینمای مستند ایران برای بازیابی نقش پیشروی خود باید از نام پرطمطراق «حقیقت» عبور کند و به زمین سفت و سخت «واقعیت» بازگردد.
