چه عواملی باعث جهش ارزی در کشور میشود؟
کارشناس اقتصادی چهار عامل اصلی جهشهای ارزی را تحلیل میکند: عوامل ساختاری خارجی، پولی بانکی، تجاری و بنیادین رفتاری که باعث بیثباتی نرخ ارز در ایران شدهاند.
تحلیل چهار عامل اصلی جهشهای ارزی در ایران
جهشهای ارزی در اقتصاد ایران پدیدهای چندعاملی است که نمیتوان آن را تنها با رفع تحریم یا اقدامات پلیسی درمان کرد. تحلیل حاضر چهار لایه زیربنایی این مشکل را بررسی میکند که هر یک در ایجاد بیثباتی ارزی نقش اساسی دارند.
- عامل ساختاری و خارجی: اخراج ایران از چرخه رسمی دلار و وابستگی به کانالهای غیررسمی مانند درهم امارات
- عامل پولی و بانکی: خلق پول بدون پشتوانه توسط بانکهای ناتراز و سیگنالدهی دولت برای جبران کسری بودجه
- عامل تجاری: ناترازی در بازگشت ارز صادراتی و نگهداری ارز خارج از چرخه رسمی توسط صادرکنندگان
- عامل بنیادین و رفتاری: تبدیل دلار به کالای سرمایهای به دلیل نرخ بهره حقیقی منفی و بیاعتمادی عمومی
“بیثباتی نرخ ارز در اقتصاد ایران، یک پدیده تکعاملی نیست که بتوان صرفاً با رفع تحریم یا دستورات پلیسی آن را درمان کرد.”
“گرانی ارز برآیندِ تنگنای کانالهای خارجی، پمپاژ نقدینگی بانکی، نشت ارز صادراتی و ناترازی انرژی و اعتماد است.”
برای درمان این مشکل، ابتدا باید این چهار لایه را به دقت تفکیک و شناسایی کرد تا راهکارهای مؤثر ارائه شود.
