اهرم فشار عدم بازگشت ۹۶ میلیارد دلار ارز صادراتی بر اقتصاد ایران

عدم بازگشت ارز صادراتی؛ اهرم فشاری بر اقتصاد ایران

عدم بازگشت ۹۶ میلیارد دلار ارز صادراتی به یک چالش جدی برای اقتصاد ایران تبدیل شده است. بر اساس تحلیل‌های کارشناسی، این پدیده فراتر از یک تخلف تجاری معمول بوده و به معنای خلع سلاح بانک مرکزی در مدیریت ذخایر ارزی است. آمارهای رسمی گمرک ایران نشان از رشد صادرات غیرنفتی دارد، اما واقعیت بازار ارز حکایت از قحطی مصنوعی و ناترازی مزمن دارد.

پیامدهای بحران ارزی

• تضعیف بنیه دفاعی اقتصاد در برابر تحریم‌ها
• تبدیل نوسانات ارزی به ابزار گروکشی از حاکمیت
• کاهش عرضه مؤثر در بازار حواله
• ایجاد تورم وارداتی و رکود تولید
• کاهش دسترسی به ارز باکیفیت برای واردات کالاهای اساسی

ریشه‌های اصلی مشکل

“فقدان نظام پرداخت رسمی و زیرساخت‌های رویت‌پذیر برای تسویه وجوه، بستر اصلی این انحراف است”

“سامانه‌هایی نظیر نیما بیشتر دفاتر ثبت اطلاعاتی بودند تا بازار با مکانیزم‌های تسویه و تضمین”

بخش قابل توجهی از این منابع ارزی در مقاصد تجاری خاص مانند چین و عراق بلوکه شده یا به صورت غیررسمی نگهداری می‌شوند. این وضعیت نوعی صادرات زیان‌ده را رقم می‌زند که در آن منابع حیاتی کشور صادر می‌شود اما مابه‌ازای آن بازنگشته و فشار اقتصادی به جامعه تحمیل می‌شود.

راه حل این بحران، حرکت به سمت حکمرانی فعال ارزی و اعمال دقیق نظارت بر جریان وجوه است. همگرایی نظرات کارشناسی نشان می‌دهد که تداوم منافع ذی‌نفعان در نوسان و عدم شفافیت، بزرگ‌ترین مانع ثبات اقتصادی است.