خلق احساس با کلمه مرز اصلی ادبیات در بررسی رمان مستند

بررسی مرزهای ادبیات مستند و داستانی

نشست تخصصی «دشواره‌های همزیستی مستند و داستان» با محوریت بررسی کتاب «همسفر آتش و برف» اثر فرهاد خضری در حوزه هنری انقلاب اسلامی برگزار شد. این کتاب که روایت زندگی شهید سعید قهاری از نگاه همسرش فرحناز رسولی است، نمونه‌ای از رمان مستند محسوب می‌شود.

دیدگاه‌های کارشناسی

مرتضی قاضی با اشاره به ویژگی‌های این اثر تأکید کرد: «رمان مستند عنوانی جامع برای آثاری با وحدت راوی، وحدت روایت و حجم متناسب است». بهزاد دانشگر نیز بر اهمیت شفافیت در تعریف مرزهای مستند و داستانی تأکید کرد و گفت: «مخاطب هنگام مطالعه اثر مستند انتظار مواجهه با سند و واقعیت را دارد».

محمدقائم خانی با هشدار درباره گسترش بی‌ضابطه عنوان رمان مستند گفت: «اگر این عنوان بیش از حد گسترش یابد، فرم‌های ناداستان مانند زندگینامه داستانی دچار ابهام می‌شوند».

ویژگی‌های کتاب همسفر آتش و برف

• حدود ۹۰ درصد متن مبتنی بر خاطرات مستقیم راوی است
• دارای ساختار دیالوگ‌محور با ضرب‌آهنگ مشخص
• استفاده از تکنیک‌های ادبی برای خلق زیبایی روایت
• حفظ اصالت خاطرات با دخالت محدود نویسنده

«اگر بپذیریم که ادبیات خلق زیبایی با کلمه است، تفاوتی ندارد متن تخیلی باشد یا واقعی» - بهزاد دانشگر

«رمان مستند پیشنهادی تازه برای عنوان ادبی جدیدی است که سال‌ها واجد غنای روایی بوده» - فرهاد خضری

این نشست نشان داد که ادبیات پایداری در ایران به بلوغ جدیدی در تعریف گونه‌های ادبی رسیده و نیاز به بازتعریف مرزهای مستند و داستانی بیش از پیش احساس می‌شود.