تک‌نرخی شدن ارز؛ ضرورت اصلاح ساختاری یا وعده‌ای زودهنگام؟

تک‌نرخی شدن ارز در اقتصاد ایران

بازگشت عبدالناصر همتی به ریاست بانک مرکزی، موضوع تک‌نرخی شدن ارز را بار دیگر به مرکز توجهات سیاست‌گذاری اقتصادی بازگردانده است. رئیس‌کل جدید بانک مرکزی، ایجاد ثبات پایدار در بازارها و یکسان‌سازی نرخ ارز را از اولویت‌های اصلی خود عنوان کرده است.

اهمیت تک‌نرخی شدن ارز

• حذف رانت و فساد: چندنرخی بودن ارز منشأ رانت، فساد و ناکارآمدی در تخصیص منابع است
• شفافیت اقتصادی: تک‌نرخی شدن ارز سیگنال‌های قیمتی را شفاف می‌کند
• افزایش بهره‌وری: تصمیم‌گیری اقتصادی بر اساس مزیت نسبی جایگزین دسترسی به ارز ارزان‌تر می‌شود

چالش‌های پیش رو

"تک‌نرخی شدن ارز بیش از آنکه یک تصمیم اداری باشد، نیازمند مجموعه‌ای از اصلاحات هم‌زمان است"

• تحریم‌های بین‌المللی: محدودیت در دسترسی به نظام پرداخت جهانی
• محدودیت منابع ارزی: اولویت‌بندی واردات به دلیل کمبود منابع
• وجود بازار غیررسمی: انتقال ارز از بازار رسمی به بازار آزاد با هزینه همراه است

پیش‌نیازهای اجرایی

• ایجاد بسترهای رسمی برای مبادلات خارجی
• افزایش درآمدهای صادراتی و تضمین بازگشت ارز
• مقابله با بیش‌اظهاری و کم‌اظهاری در تجارت
• کنترل جریان‌های سوداگرانه ریالی و ارزی

محمدمهدی راسخ، کارشناس اقتصادی تأکید می‌کند: "اجرای این سیاست باید با برنامه‌ریزی دقیق، مرحله‌ای و همراه با ملاحظات اجتماعی انجام شود."

در نهایت، تک‌نرخی شدن ارز بدون اصلاح بسترهای نهادی و ساختاری می‌تواند به منبع جدید بی‌ثباتی تبدیل شود.