نقش کریدورهای بینالمللی در جایگزینی میدانهای نبرد
یک کارشناس حملونقل ترانزیتی تاکید کرد که کریدورهای ترانزیت بینالمللی با گره زدن منافع اقتصادی کشورها به امنیت مسیرها، میتوانند بهجای تشدید نظامیگری، مانع شکلگیری میدانهای نبرد شوند.
کریدورهای بینالمللی به جای میدان نبرد
یک کارشناس حملونقل ترانزیتی معتقد است که کریدورهای ترانزیت بینالمللی نقش حیاتی در حفظ صلح و جلوگیری از بروز درگیریهای نظامی دارند. این کارشناس، سهیل مصباح، توضیح میدهد که عبور سرمایههای اقتصادی و مسیرهای تجاری از قلمرو یک کشور، باعث میشود امنیت آن کشور به امنیت سایر کشورهایی که از این مسیر استفاده میکنند، گره بخورد. این همبستگی اقتصادی میتواند بهعنوان یک ابزار بازدارنده قدرتمند در برابر رویکردهای نظامی عمل کند. در واقع، منافع مشترک اقتصادی، انگیزه لازم برای حرکت به سمت درگیریهای مسلحانه را کاهش میدهد و همکاری را جایگزین رقابت تسلیحاتی میکند.
سوابق تاریخی: کریدورها به عنوان عامل صلح یا جنگ
بررسیهای تاریخی نشان میدهند که کریدورهای بینالمللی در طول زمان هم میتوانستهاند از جنگ جلوگیری کنند و هم گاهی خود عامل اصلی تنشها بودهاند. در دوران جنگ سرد، کریدور برلین مثالی از یک مسیر حیاتی بود که در بحران محاصره ۱۹۴۸، با وجود تهدید به جنگ تمامعیار، از طریق اقدامات دیپلماتیک و پل هوایی، بحران بدون درگیری حل شد. این نشان میدهد که ارزش استراتژیک این مسیرها میتواند دیپلماسی را تقویت کند.
در مقابل، ریشههای اقتصادی جنگ جهانی اول به شدت به رقابت بر سر کنترل مسیرهای تجاری و کریدورهای حیاتی مربوط بود. کنترل کانال سوئز و همچنین پروژه عظیم کریدور ریلی برلین - بغداد، نمونههایی از رقابتهای ژئوپلیتیکی بود که منجر به شکلگیری ائتلافها و در نهایت جنگ شد. این کریدور ریلی، تلاش آلمان برای دسترسی به منابع غرب آسیا بود که نگرانی قدرتهایی مانند بریتانیا (ناظر بر هندوستان) و روسیه را برانگیخت.
- کریدورهای بینالمللی با گره زدن منافع، امنیت کشورها را به هم وابسته میسازند.
- تجربه کریدور برلین نشان داد که در شرایط بحرانی میتوان از درگیری نظامی اجتناب کرد.
- رقابت برای کنترل مسیرهای تجاری، مانند کریدور برلین-بغداد، از عوامل مهم آغاز جنگ جهانی اول بود.
- کنترل مسیرهای استراتژیک مانند کانال سوئز همواره عاملی کلیدی در معادلات نظامی بوده است.
«عبور کریدورهای بینالمللی از یک کشور به معنای عبور سرمایه کشورهای مختلف از قلمرو آن است؛ موضوعی که باعث گره خوردن امنیت کشورها به یکدیگر میشود.»
«نزدیکی سیاسی و نظامی آلمان و عثمانی و پیشرفت پروژه کریدور برلین - بغداد، به یکی از عوامل اصلی شکلگیری ائتلافها و درگیریهای گسترده در آن دوره تبدیل شد.»
اهمیت کریدور شمال-جنوب در شرایط کنونی
در شرایط فعلی، کارشناسان تاکید دارند که فعالسازی و استفاده حداکثری از کریدور شمال - جنوب میتواند امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران را تقویت کند. با عبور حجم قابل توجهی از ترانزیت کالا و محمولات استراتژیک از خاک ایران، منافع اقتصادی قدرتهای بزرگ منطقه و جهان به امنیت کشور وابسته شده و این وابستگی متقابل اهرم بازدارندگی قویتری در مقایسه با ابزارهای صرف نظامی فراهم میآورد. افزایش ترانزیت ریلی در این کریدور، یکی از اهداف راهبردی برای تقویت موقعیت ژئوپلیتیکی ایران است.
