تنگنای اجرای ۱۲ هزار مگاوات ظرفیت برق تجدیدپذیر در برنامه هفتم

چالش‌های تحقق اهداف توسعه برق تجدیدپذیر در ایران

بر اساس برنامه هفتم توسعه، وزارت نیرو موظف است تا پایان برنامه، ۱۲ هزار مگاوات ظرفیت برق تجدیدپذیر به شبکه اضافه کند تا بحران مزمن ناترازی برق کشور حل شود. با این حال، روند فعلی اجرا نشان‌دهنده فاصله قابل توجهی میان تکالیف قانونی و واقعیت‌های میدانی است. تا پایان پاییز، ظرفیت نصب‌شده تنها حدود ۳ هزار مگاوات بوده که بسیار کمتر از اهداف تعیین‌شده است. این کندی در حالی رخ می‌دهد که ناترازی برق تأثیرات مخربی بر اقتصاد کشور، شامل کاهش تولید صنایع و افزایش هزینه‌ها، گذاشته است.

موانع اصلی پروژه ۷ هزار مگاواتی

پروژه ۷ هزار مگاواتی که قرار بود پیشران اصلی توسعه باشد، اکنون با مشکلات عمده‌ای روبرو است. این طرح نیازمند ۲.۳ میلیارد دلار سرمایه‌گذاری است که باید بخشی از آن از محل صندوق توسعه ملی و با تأمین ارز توسط بانک مرکزی پرداخت شود. متأسفانه، تا آذرماه تنها بخش اندکی (کمتر از یک‌سوم) از این منابع ارزی تخصیص یافته است. این گره‌های مالی مستقیماً سرعت اجرای پروژه‌ها را کاهش داده و نگرانی‌ها را در مورد تعلل مدیریتی در نهاد متولی، یعنی ساتبا، افزایش داده است.

• ناترازی برق یک بحران ساختاری شده و محدودیت‌های مصرف، صنایع را تحت فشار قرار می‌دهد.
• هدف ۱۲ هزار مگاواتی برنامه هفتم برای کاهش وابستگی به سوخت‌های فسیلی حیاتی است.
• تخصیص نیافتن کامل منابع مالی پیش‌بینی‌شده از سوی شورای اقتصاد، بزرگترین مانع اجرای پروژه ۷ هزار مگاواتی است.
• توسعه تجدیدپذیرها علاوه بر تأمین برق، موجب تقویت تاب‌آوری شبکه برق در برابر تهدیدات امنیتی می‌شود.

کندی توسعه تجدیدپذیرها به خاموشی‌های مقطعی محدود نمی‌شود؛ این امر مستقیماً بر اقتصاد کشور، از طریق کاهش تولید و تعویق سرمایه‌گذاری‌ها، اثر می‌گذارد.

وزارت نیرو و ساتبا برای رسیدن به اهداف، نیازمند اقدام فوری برای رفع موانع مالی و کاهش بروکراسی‌های اداری هستند. شکست در اجرای تعهدات برنامه هفتم، شکاف میان وعده‌ها و واقعیت‌ها را عمیق‌تر کرده و هزینه‌های اقتصادی پایداری شبکه را افزایش خواهد داد. تحقق این اهداف نیازمند مطالبه‌گری مؤثرتر برای تخصیص منابع ارزی لازم است تا از بحران عمیق‌تر ناترازی در آینده جلوگیری شود.