عبور صنعت پالایش از ناترازی سوخت و نصف شدن رشد مصرف بنزین
مدیرعامل شرکت ملی پالایش و پخش از افزایش تولید بنزین، بهبود کیفیت فرآوردهها، مهار مصرف و تأمین پایدار سوخت در دولت چهاردهم خبر داد و به چالشهای تحویلگرفتهشده اشاره کرد.
تحولات صنعت پالایش در دولت چهاردهم
مدیرعامل شرکت ملی پالایش و پخش فرآوردههای نفتی ایران، آقای محمدصادق عظیمیفر، عملکرد صنعت پالایش در دولت چهاردهم را تشریح کرد. وی تأکید نمود که کشور در آغاز این دولت با ناترازی جدی سوخت مواجه بوده است، وضعیتی که ذخایر سوخت را در موقعیت شکنندهای قرار داده بود؛ به ویژه ذخایر شمالی کشور در پیک مصرف شهریور ۱۴۰۳ تقریباً خالی و ذخیرهسازی نفتگاز نیروگاهها نسبت به سال قبل حدود ۵۰ درصد کمتر بود. علاوه بر این، فشارهای ناشی از تحریمها و تنشهای منطقهای، همراه با مشکلات مالی ناشی از عدم تنظیمگری مناسب روابط مالی صنعت با دولت، توسعه این صنعت را محدود ساخته بود و تعمیرات اساسی پالایشگاهها به تعویق افتاده بود.
رویکرد اصلی دولت چهاردهم بر مدیریت مصرف در کنار توسعه ظرفیت پالایشی متمرکز شد. این استراتژی شامل افزایش تولید خوراک پالایشگاهها به میزان ۴ درصد (میانگین روزانه ۲ میلیون و ۳۷۰ هزار بشکه) و افزایش روزانه ۳ میلیون لیتری تولید بنزین بود. تولید روزانه بنزین اکنون از ۱۱۰ میلیون لیتر عبور کرده است. این افزایش تولید همزمان با اجرای موفق ۲۲ تعمیرات اساسی در حدود ۹۰ درصد پالایشگاهها، از جمله تعمیر اساسی واحد RFCC پالایشگاه اراک، حاصل شد.
بهبود کیفیت فرآوردهها و رعایت استانداردهای زیستمحیطی
یکی از دستاوردهای مهم، ارتقای استانداردهای زیستمحیطی بود. در ۱۶ ماه گذشته، چهار طرح کیفیسازی با ارزش بیش از ۸۷۵ میلیون دلار به بهرهبرداری رسید که سهم بنزین و نفتگاز با استاندارد یورو ۴ و ۵ را به طور میانگین ۳ درصد افزایش داد و در کاهش آلایندگی کلانشهرها مؤثر واقع شد. همچنین، برای نخستین بار، نفتکوره کمسولفور به نیروگاههای اطراف تهران، البرز، اراک و اصفهان تحویل گردید.
کنترل مصرف و اصلاح سیاستهای بنزینی
در حوزه مدیریت مصرف، روند رشد سالانه مصرف نفتگاز غیرنیروگاهی (که پیشتر ۴ درصد بود) متوقف و معکوس شد، به طوری که واردات نفتگاز از میانگین روزانه ۵ میلیون لیتر به نزدیک صفر رسید. در بخش بنزین، اجرای طرح سهنرخی شدن بنزین با رویکرد تدریجی اجرا شد که منجر به کاهش سهم کارت سوخت جایگاه از ۴۳ درصد به ۲۶ درصد گردید. نتیجه این سیاست، نصف شدن شدت رشد مصرف بنزین بود که نشاندهنده اثرگذاری مثبت آن است.
“اصلاح حکمرانی صنعت پالایش و بازتعریف روابط مالی پالایشگاهها با دولت، یکی از گلوگاههایی بود که مانع آزاد شدن ظرفیتهای واقعی این صنعت میشد.”
گامهای نوین در حکمرانی و زیرساخت
شکستن انحصار دولت در زنجیره تأمین بنزین سوپر با ورود بخش خصوصی به واردات و توزیع آن یک اقدام مهم تلقی شد. توسعه زیرساختها نیز با بهرهبرداری از حدود هزار کیلومتر خط لوله جدید، طول خطوط انتقال کشور را به بیش از ۱۵ هزار کیلومتر رساند که تأمین بهموقع و کمهزینه سوخت، به ویژه در شمال کشور را تضمین نمود. در نتیجه این برنامهریزیها، زمستان ۱۴۰۴ بدون واردات و بدون کمبود سوخت در بخشهای حملونقل، نیروگاهی و صنایع عمده پشت سر گذاشته شد.
“هیچ تحولی بدون اصلاح نظام سرمایه انسانی ممکن نیست. ایجاد انگیزه، اصلاح سازوکارها و توانمندسازی نیروی انسانی در کانون برنامههای این دوره قرار گرفت.”
به طور کلی، با تمرکز بر افزایش تولید، بهبود کیفیت، مدیریت علمی مصرف و اصلاح ساختارهای مالی و حکمرانی، صنعت پالایش توانسته است از وضعیت ناترازی وخیم عبور کرده و پایداری تأمین سوخت را تضمین کند.
