قیمتگذاری پویا: افزایش هزینهها از مواد غذایی تا موزهها با هوش مصنوعی
شرکتها با استفاده از هوش مصنوعی و الگوریتمهای پیشرفته، قیمتها را به صورت پویا و بر اساس دادههای شخصی مشتریان تغییر میدهند. این روش در اپلیکیشنهایی مانند Instacart، Uber و حتی موزهها استفاده میشود و نگرانیهایی درباره شفافیت و حریم خصوصی ایجاد کرده است.
قیمتگذاری پویا و تأثیر هوش مصنوعی
قیمتگذاری پویا یا Dynamic Pricing که با کمک هوش مصنوعی و الگوریتمهای پیشرفته اجرا میشود، به شرکتها امکان میدهد قیمت محصولات و خدمات را بر اساس عواملی مانند تقاضا، شرایط آب و هوایی، موقعیت جغرافیایی و حتی دادههای شخصی مشتریان به صورت لحظهای تغییر دهند. این روش که قبلاً در خطوط هوایی و هتلها رایج بود، اکنون به صنایع مختلفی از جمله خردهفروشی، حمل و نقل و گردشگری گسترش یافته است. مطالعه اخیر Consumer Reports نشان داد که Instacart برای یک شیشه کره بادام زمینی یکسان در یک فروشگاه، قیمتهای متفاوتی (از ۲.۹۹ تا ۳.۵۹ دلار) از مشتریان مختلف دریافت میکند.
- استفاده گسترده از فناوری: شرکتهایی مانند Uber و Lyft در حمل و نقل، فروشگاههای زنجیرهای مانند Whole Foods و Walmart با برچسبهای قیمت الکترونیکی، و حتی موزهها و باغ وحشها از نرمافزارهایی مانند Digonex برای تغییر قیمت بر اساس ظرفیت یا آب و هوا استفاده میکنند.
- نگرانیهای شفافیت: پاسکال یامین، مدیرعامل Zilliant، اشاره میکند که مشکل اصلی شفافیت نبودن و استفاده از دادههای شخصی بدون آگاهی مشتریان است. مواردی مانند افزایش کرایه Uber هنگام اختلال در مترو یا تفاوت قیمت بر اساس نوع کارت اعتباری گزارش شده است.
- واکنشهای регуляوری: نیویورک اولین ایالتی است که استفاده از ابزارهای الگوریتمی برای تعیین قیمت اجاره را ممنوع کرد. FTC نیز در ژانویه ۲۰۲۵ گزارشی درباره ۲۵۰ شرکت استفادهکننده از قیمتگذاری الگوریتمی منتشر کرد.
- تأثیر بر مصرفکننده: این روش میتواند برای قشر کمدرآمد مشکلساز باشد، زیرا افزایش قیمت کالاهای اساسی مانند شیر را در پی دارد. از سوی دیگر، ممکن است به شرکتها اجازه دهد قیمت کالاهای غیرضروری را افزایش و کالاهای ضروری را کاهش دهند.
“وقتی استفاده از چیزی آسان شود، سوءاستفاده از آن نیز آسان میشود.” – پاسکال یامین “مشکل اصلی شخصیسازی قیمتها و پایه بودن آن بر ردیابی دادههای ماست.” – شانا موئلر
اگرچه قیمتگذاری پویا به خودیخیر غیرقانونی نیست، اما فقدان قوانین جامع برای حمایت از مصرفکننده و شفافیت در استفاده از دادهها، چالشهای جدی ایجاد کرده است. به نظر میرسد نظارت regulatorها و آگاهی مصرفکنندگان برای محدود کردن سوءاستفادههای احتمالی ضروری باشد.
