هشدار سازمان ملل درباره خطر هستهای با انقضای پیمان «نیو استارت»
آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل، انقضای پیمان کاهش تسلیحات هستهای آمریکا و روسیه را خطری جدی برای امنیت بینالمللی خوانده است.
انقضای پیمان «نیو استارت» و نگرانیهای امنیتی
دبیرکل سازمان ملل، آنتونیو گوترش، انقضای پیمان کاهش تسلیحات هستهای نیو استارت (New START) میان روسیه و ایالات متحده را «لحظهای خطیر برای صلح و امنیت بینالمللی» خواند. این پیمان که رسماً در تاریخ ۵ فوریه منقضی شد، به این معناست که برای اولین بار در بیش از نیم قرن گذشته، دو قدرت هستهای بزرگ جهان هیچ محدودیتی بر زرادخانههای هستهای خود ندارند. گوترش تأکید کرد که اکنون خطرات ناشی از «سوءتفاهمهای ویرانگر» بیش از دوران جنگ سرد است و خطر استفاده از سلاح هستهای در بالاترین سطح دهههای اخیر قرار دارد. او فوراً از واشنگتن و مسکو خواست تا برای مذاکره در مورد یک چارچوب جانشین توافق کنند چرا که انحلال دستاوردهای دههها مذاکره در شرایط کنونی جهان بسیار نامناسب است.
پیمان نیو استارت در سال ۲۰۱۱ امضا و آخرین بار در سال ۲۰۲۱ تمدید شد، اما تنشهای ناشی از بحران اوکراین منجر به وخامت روابط طرفین شد. روسیه، طرف غربی حامی کییف، از جمله دولت وقت بایدن، را متهم کرد که از طریق نمایندگیها داراییهای بازدارندگی هستهای روسیه را هدف قرار داده و بازرسیهای راستیآزمایی را به حالت تعلیق درآورده است.
تلاشهای پیشین برای تمدید و چالشهای آینده
پیش از انقضا، ولادیمیر پوتین، رئیسجمهور روسیه، به دونالد ترامپ، همتای آمریکایی خود، پیشنهاد تمدید یکساله را مطرح کرده بود؛ مشروط بر اینکه هر دو طرف به محدودیتهای نیو استارت پایبند باشند تا فرصتی برای مذاکرات عادیسازی و یافتن معاهدهای جایگزین فراهم شود. با این حال، ترامپ بر لزوم توافقی «بهتر» که شامل چین نیز باشد، تأکید کرده بود. مسکو اشاره کرده است که هرگونه گسترش این پیمان باید شامل اعضای هستهای ناتو مانند فرانسه و بریتانیا نیز شود.
«این انحلال دستاوردهای دههها دستاورد نمیتواند در بدترین زمان ممکن رخ دهد – خطر استفاده از سلاح هستهای بالاترین سطح در دهههای اخیر است.»
این وضعیت پیامدهای منطقهای و جهانی دارد. دیمیتری مدودف، معاون رئیس شورای امنیت روسیه، ابراز کرده است که احیای سیاست قدرتهای بزرگ، کشورهای کوچکتر را وادار به جستجوی سلاح هستهای میکند، زیرا به باور او “بشریت راه دیگری برای تضمین قطعی دفاع از خود و حاکمیت اختراع نکرده است.”
نگرانیها درباره گسترش تسلیحات هستهای
مسئله گسترش تسلیحات هستهای (Nuclear Proliferation) به یکی از تهدیدهای اصلی تبدیل شده است. جو بایدن معاون وقت، جی. دی. ونس، در مصاحبهای اخیر، این تهدید را جدی دانست و اعلام کرد که دولت ترامپ با چین، روسیه و هر کشور دیگری همکاری خواهد کرد تا میزان سلاحهای هستهای موجود در جهان را کاهش دهد.
- خطر اصلی: عدم وجود محدودیت بر زرادخانههای هستهای آمریکا و روسیه.
- تأکید گوترش: لزوم مذاکره فوری برای یک چارچوب باقیمانده.
- ریشه تنش: تعلیق بازرسی و اتهامات متقابل در سایه مناقشه اوکراین.
- موضع روسیه: هرگونه توافق جدید باید شامل قدرتهای هستهای دیگر باشد.
«برای اولین بار در بیش از ۵۰ سال، دو قدرت هستهای بزرگ هیچ محدودیتی بر زرادخانهشان ندارند، و اکنون safeguards کمتری در برابر یک «سوءتفاهم ویرانگر» نسبت به دوران جنگ سرد وجود دارد.»
