توافق هستهای آمریکا و عربستان؛ راهاندازی برنامه تسلیحات هستهای ریاض؟
گزارش انجمن کنترل تسلیحات هشدار میدهد که توافق همکاری هستهای میلیارد دلاری آمریکا و عربستان، ممکن است مسیر غنیسازی اورانیوم و تولید سلاح هستهای در ریاض را هموار کند.
توافق هستهای آمریکا و عربستان؛ راهاندازی برنامه تسلیحات هستهای ریاض؟
دولت ترامپ در حال نهاییسازی یک توافق همکاری هستهای چند میلیارد دلاری با عربستان سعودی است که به گفته انجمن کنترل تسلیحات (ACA)، میتواند زمینهساز دستیابی ریاض به تسلیحات هستهای شود. این توافق که در قالب «موافقتنامه ۱۲۳» آمریکا و عربستان تنظیم شده، انتقال فناوری، تجهیزات و مواد هستهای از آمریکا به عربستان را تسهیل میکند، اما فاقد ضمانتهای سختگیرانه عدم اشاعه است.
بر اساس گزارش ACA، متن پیشنویس ارائهشده به کنگره، حق غنیسازی اورانیوم یا بازفرآوری سوخت هستهای در خاک عربستان را بهطور صریح ممنوع نکرده و نظارت سازمانهای بینالمللی را نیز اجباری نمیسازد؛ موضوعی که میتواند سابقه خطرناکی در منطقه ایجاد کند. کارشناسان هشدار میدهند که این توافف ممکن است رقابت هستهای در خاورمیانه را تشدید کرده و به ایران نیز فشار وارد کند تا برنامه هستهای خود را تسریع کند.
- زمانبندی: دولت ترامپ انتظار دارد اواخر فوریه متن نهایی را به کنگره تحویل دهد؛ سپس بازه ۹۰ روزه بررسی آغاز میشود و در صورت عدم مخالفت دو مجلس، توافق بهطور خودکار اجرایی خواهد شد.
- موضع دوگانه کاخ سفید: در حالی که از یک سو خواستار توقف کامل غنیسازی در ایران است، از سوی دیگر با عربستان توافقی امضا میکند که مسیر دستیابی به سلاح هستهای را نمیبندد.
- تهدید بن سلمان: ولیعهد سعودی پیشتر گفته بود اگر ایران به سمت بمب هستهای برود، «ما نیز سریعاً دنبالهروی خواهیم کرد».
«این توافف میتواند استاندارد مضاعف آمریکا را درباره عدم اشاعه هستهای به نمایش بگذارد و اعتبار واشنگتن در مذاکرات با ایران را تضعیف کند.»
در همین حال، ترامپ اعلام کرده در صورت عدم توافق با ایران، حملات جدیدی را علیه تأسیسات هستهای تهران در نظر گرفته است. ایران غنیسازی صفر را رد کرده و میگوید به سطحی از غنیسازی برای مصارف صلحآمیز نیاز دارد. مذاکرات غیرمستقیم تهران و واشنگتن هفته آینده از سر گرفته میشود.
نتیجهگیری: توافق هستهای آمریکا و عربستان در صورت عدم اصلاح، میتواند توازن منطقهای را برهم زده و به یک رقابت هستهای خطرناک در خاورمیانه دامن بزند.
