نقد فیلم «خواب» مانی مقدم در جشنواره فجر؛ تمسخر اعتقادات مذهبی زیر پوشش فلسفه
فیلم «خواب» به کارگردانی مانی مقدم و با بازی رضا عطاران و مریلا زارعی، اثری متفاوت در جشنواره فجر که قربانی فیلمنامه ضعیف شد.
نقد فیلم «خواب» در جشنواره فجر
فیلم «خواب» به کارگردانی مانی مقدم و با بازیگرانی چون رضا عطاران، مریلا زارعی، کاظم سیاحی، هدی زینالعابدین و علی مصفا، یکی از آثار بحثبرانگیز چهلوچهارمین جشنواره فیلم فجر بود. این فیلم تلاش میکند تا با تکیه بر مفاهیم فلسفی، نگاهی انتقادی به مسائل اجتماعی و دینی داشته باشد، اما در عمل به دلیل فیلمنامه ضعیف و مسیر روایی نامنسجم، نتوانسته انتظارات را برآورده کند. منتقدان معتقدند فیلم به جای پرداختن عمیق به ایدههای مطرح شده، صرفاً سطحینگری کرده و در تلاش برای ارائه یک اثر هنری متفاوت، به ورطه تمسخر اعتقادات مذهبی در پوششی از ادعاهای فلسفی سقوط کرده است.
ضعف در ساختار روایی و شخصیتپردازی
یکی از بزرگترین نقاط ضعف فیلم، ناهماهنگی ساختار روایی آن است. داستان حول محور شخصیتهایی میچرخد که هر کدام به شکلی درگیر یک بحران وجودی یا اجتماعی هستند، اما نحوه پیوند دادن این خطوط داستانی به یکدیگر مصنوعی و غیرمنطقی به نظر میرسد. بازی بازیگران توانمندی چون رضا عطاران در نقشهای مشابه تکراری شده و نتوانسته بار سنگین فیلمنامه را به دوش بکشد. انتخابها و تغییر مسیرهای ناگهانی در داستان، مخاطب را سردرگم میکند و اجازه نمیدهد وی ارتباطی عمیق با درونیات کاراکترها برقرار کند. تمرکز بیش از حد بر دیالوگهای پرطمطراق و سنگین با بار فلسفی، در حالی که ریشه دراماتیک قوی برای آنها وجود ندارد، نتیجهای جز ملالآور شدن فیلم در پی نداشته است.
- ضعف اصلی فیلم در عدم انسجام فیلمنامه و سردرگمی در انتقال پیام اصلی است.
- استفاده سطحی از مفاهیم فلسفی به جای تعمق و تحلیل، آسیبزننده است.
- بازیهای خوب بازیگران اصلی نتوانسته ضعفهای اساسی فیلمنامه را پوشش دهد.
- تلاش برای خلق یک اثر هنری متفاوت، منطق درام را قربانی کرده است.
- فیلم در انتقال لحن بین طنز سیاه، درام و پرداختن به مسائل مذهبی ناموفق عمل کرد.
«فیلم سعی میکند با ادعای فلسفی بودن، از پرداختن جدی به نقد اجتماعی شانه خالی کند و در نهایت به تناقض میرسد.»
«شخصیتپردازیها به شدت تکبعدی هستند و تنها ابزاری برای پیشبرد ایدههای نویسنده باقی میمانند.»
در نهایت، «خواب» نمایانگر تلاشی بلندپروازانه اما ناموفق در سینمای جشنوارهای ایران است؛ تلاشی که نتوانست تعادلی میان فرم و محتوا برقرار سازد و به دلیل زیر سوال بردن مفاهیم اساسی زیر چتر مبهم فلسفه، بیشتر مورد انتقاد قرار گرفت تا تحسین.
