فرونشست تهدیدی برای بناهای تاریخی کشور

تهدید فرونشست بر میراث فرهنگی کشور

میراث فرهنگی کشور با چالش‌های جدی مواجه است که یکی از مهمترین و نگران‌کننده‌ترین آن‌ها پدیده فرونشست زمین محسوب می‌شود. این پدیده که بر اثر برداشت بی‌رویه از منابع زیرزمینی، به‌ویژه آب‌هایخوانه، تشدید شده است، تهدیدی مستقیم و جدی برای ابنیه تاریخی و آثار باستانی ایران به شمار می‌رود. وزیر میراث فرهنگی بر ضرورت برنامه‌ریزی فوری و مؤثر برای مقابله با این بحران تأکید کرده است، زیرا پایداری سازه‌های تاریخی در معرض خطر قرار دارد. مناطقی مانند اصفهان و سمنان به دلیل شدت فرونشست و اهمیت تاریخی، در اولویت بررسی و اقدامات پیشگیرانه قرار گرفته‌اند.

بر اساس اظهارات رئیس سازمان نقشه‌برداری کشور، نرخ فرونشست در ایران متأسفانه پنج برابر میانگین جهانی است که این آمار هولناک، عمق بحران را نشان می‌دهد. این اختلاف فاحش، لزوم یک رویکرد جامع و ملی برای مدیریت منابع آب و تثبیت وضعیت زمین در سراسر کشور را برجسته می‌سازد.

اهمیت تاریخی مناطق در معرض خطر

مناطقی که دارای سازه‌های تاریخی غنی هستند، بیشترین آسیب‌پذیری را در برابر فرونشست نشان می‌دهند. این امر نه تنها جنبه فنی و مهندسی دارد، بلکه یک خسارت جبران‌ناپذیر فرهنگی و هویتی را به دنبال خواهد داشت.

• تأکید بر برنامه‌ریزی برای مقابله با فرونشست در مکان‌های تاریخی.
• اصفهان و سمنان به عنوان مناطق با اولویت بالا برای بررسی‌های دقیق‌تر انتخاب شده‌اند.
• نرخ فرونشست ایران پنج برابر بیشتر از میانگین جهانی برآورد شده است.
• لزوم همکاری بین سازمان‌های متولی برای حفاظت از میراث فرهنگی.
• توقف یا کاهش برداشت‌های غیرمجاز از منابع زیرزمینی به عنوان راهکار کلیدی.

“فرونشست، میراث مشترک ما را هدف قرار داده و حفظ آن نیازمند اقدام فوری و هماهنگ تمامی دستگاه‌های مرتبط است.”

“نرخ فرونشست ایران نشان می‌دهد که ما با یک بحران ملی در زمینه مدیریت منابع زمین و آب روبرو هستیم که میراث‌مان را تهدید می‌کند.”

در نهایت، حفاظت از شواهد مادی تاریخ و تمدن ایران در برابر بلایای طبیعی و انسانی، یک وظیفه ملی و فرامنطقه‌ای است. اگرچه اقدامات مقابله‌ای در کوتاه‌مدت حیاتی هستند، اما راه حل پایدار در گرو تغییر پارادایم مدیریتی منابع آب زیرزمینی و اجرای دقیق سیاست‌های توسعه پایدار است تا از تکرار بحران در نسل‌های آینده جلوگیری شود.