تهاجم سنبل آبی (شیطان بنفش) به تالاب‌های شمال ایران

بحران سنبل آبی در تالاب‌های شمال ایران

سنبل آبی که با نام "شیطان بنفش" شناخته می‌شود، یکی از خطرناک‌ترین گونه‌های مهاجم جهان است که اکنون تالاب‌ها و آب‌بندان‌های شمال ایران را تهدید می‌کند. این گیاه با گل‌های بنفش زیبا، بومی منطقه آمازون بوده و با قدرت تکثیر بسیار بالا، هر بوته آن قادر به تولید هزاران بذر است که تا سی سال در محیط زنده می‌مانند. پوشش غلیظ سنبل آبی مانع رسیدن نور و اکسیژن به آب شده و حیات آبزیان و گیاهان بومی را به شدت تهدید می‌کند.

وضعیت بحرانی در مناطق مختلف

• در آب‌بندان ۴۰ هکتاری روستای آغوزبن بابل حدود ۸۰ درصد سطح آب تحت پوشش این گیاه قرار گرفته است
• در بندرانزلی انبوه سنبل آبی مسیر جریان آب را مسدود کرده و مشکلات جدی ایجاد کرده است
• عملیات جمع‌آوری با بیل‌های شناور آغاز شده اما سرعت رشد گیاه بسیار بالاست

تأثیرات اقتصادی و اجتماعی

دکتر سمیرا فلاح، کارشناس اکولوژی تالاب‌ها می‌گوید: "سنبل آبی اگرچه گل‌های بنفش زیبایی دارد، اما ماهیتاً یک مهاجم خطرناک است که می‌تواند در مدت کوتاهی کل اکوسیستم یک آب‌بندان را نابود کند."

مهندس کاوه نادری تصریح می‌کند: "یکی از مهم‌ترین مشکلات در ایران، نبود مدیریت یکپارچه و هماهنگی میان دستگاه‌های مختلف است."

این بحران علاوه بر تهدید اکوسیستم، معیشت محلی را نیز به خطر انداخته است. آب‌بندان‌های آلوده دیگر نمی‌توانند نقش خود را در تولید ماهی ایفا کنند و این موضوع موجب افزایش هزینه‌ها و کاهش درآمد خانوارهای وابسته شده است.

راهکارهای پیشنهادی

کارشناسان بر مدیریت علمی، تخصیص بودجه کافی و همکاری بین‌بخشی تأکید دارند. استفاده از پهپادها و تصاویر ماهواره‌ای برای پایش هوشمند، آموزش جوامع محلی و ایجاد تعاونی‌های مردمی از راهکارهای مؤثر شناخته شده‌اند. شهرداری بابل نیز عملیات پاکسازی تالاب گل نیلوفر را آغاز کرده که پیش‌بینی می‌شود طی ۲۰ روز آینده تکمیل شود.

مقابله با سنبل آبی نیازمند نگاه جامع و برنامه‌ریزی بلندمدت است تا بتوان جلوی گسترش این گیاه مهاجم را گرفت و تالاب‌های ارزشمند شمال ایران را نجات داد.