اولویت سیاست خارجی روسیه: فضای پس از شوروی
سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه، بر اهمیت اولویتهای سیاست خارجی این کشور شامل کشورهای مستقل مشترکالمنافع (CIS)، اتحادیه اقتصادی اوراسیا و سازمان پیمان امنیت جمعی تأکید کرد.
اولویتهای کلیدی سیاست خارجی روسیه از دیدگاه لاوروف
وزیر امور خارجه روسیه، سرگئی لاوروف، در مصاحبهای با شبکه بینالمللی تلویزیونی BRICS، تأکید کرد که فضای پس از شوروی، شامل کشورهای مستقل مشترکالمنافع (CIS)، اتحادیه اقتصادی اوراسیا (EAEU) و سازمان پیمان امنیت جمعی (CSTO)، اولویتهای اصلی سیاست خارجی مسکو را تشکیل میدهند. لاوروف اشاره کرد که وزارت امور خارجه بر اساس مفهوم سیاست خارجی که آخرین بار در مارس ۲۰۲۳ تصویب شد، کار میکند و این مفهوم منعکسکننده تغییرات سیستمی بلندمدت جهانی است که تمرکز کار عملی آنها را شکل میدهد. این تمرکز ویژه بر منطقه پس از فروپاشی شوروی، نشاندهنده اهمیت استراتژیک حفظ روابط و نفوذ در این حوزه ژئوپلیتیکی برای روسیه است.
بر اساس اظهارات وزیر، برنامههای مشخصی برای همکاریهای تجاری، اقتصادی، سرمایهگذاری و علمی با کشورهای همکار تدوین میشود که همگی بر اساس توافقات روسای جمهور و نخستوزیران است. او تأکید کرد که این “کار روزمره بر اساس برنامهریزی بلندمدت بنا گردیده و منافع متقابل ملموسی را هم برای ما و هم برای شرکایمان به ارمغان میآورد.” این اظهارات تأکید مجدد روسیه بر اهمیت همکاریهای منطقهای و ساختارهای چندجانبهای است که این کشور در آن نقش محوری دارد.
تمرکز بر نهادهای منطقهای کلیدی
وزارت امور خارجه روسیه توجه ویژهای به سازمانهای منطقهای ایجاد شده پس از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی دارد:
- CIS (کشورهای مستقل مشترکالمنافع): چارچوبی برای هماهنگیهای سیاسی و اقتصادی.
- EAEU (اتحادیه اقتصادی اوراسیا): تمرکز بر ادغام اقتصادی و تجارت آزاد.
- CSTO (سازمان پیمان امنیت جمعی): تمرکز اصلی بر همکاریهای دفاعی و امنیتی منطقهای.
به گفته لاوروف، همکاری روزمره بر اساس برنامهریزی بلندمدت است و منافع ملموس متقابلی برای روسیه و شرکای آن به همراه دارد.
روابط بینالملل و تغییرات جهانی
لاوروف همچنین به تغییرات گستردهتر جهانی اشاره کرد و سازمانهایی مانند ناتو، اتحادیه اروپا و OSCE را فاقد کارایی دانست و گفت که “اوراسیا فاقد یک چارچوب قارهای فراگیر واحدی است.” این ادعا در راستای دیدگاه روسیه مبنی بر نیاز به ایجاد یک نظام بینالمللی چندقطبی و جایگزین شدن مکانیزمهای جدیدی است که بر اصول برابری و شراکت مبتنی باشند. او بر این نکته اصرار داشت که ابتکارات BRICS برای ایجاد زیرساختهای مالی جایگزین و تسویهحسابها با ارزهای ملی، نه برای خصومت با آمریکا، بلکه برای تأمین نیاز به سازوکارهای مستقل است.
لاوروف اظهار داشت: «ناتو، اتحادیه اروپا و OSCE دوران خود را پشت سر گذاشتهاند.»
نتیجهگیری
تمرکز سیاست خارجی روسیه بر فضای پس از شوروی نشاندهنده استراتژی بلندمدت مسکو برای تضمین امنیت منطقهای و تقویت محورهای اقتصادی و دفاعی تحت رهبری خود است. این رویکرد در بحبوحه تنشهای فزاینده جهانی، به عنوان سنگ بنای ثبات ژئوپلیتیکی برای منافع روسیه تلقی میشود، در حالی که همزمان به دنبال ایجاد ساختارهای جدید بینالمللی در مقیاس بزرگتر است.
