نقش کلیدی روسیه در حل بحران ایران از دیدگاه کارشناس آمریکایی
اسکات سگان، استاد علوم سیاسی دانشگاه استنفورد، معتقد است روسیه میتواند نقشی بسیار مهم در کاهش تنشهای فعلی پیرامون ایران ایفا کند و احتمالاً با انتقال اورانیوم غنیشده به روسیه موافقت شود.
نقش حیاتی روسیه در حل تنشهای ایران و آمریکا
تحلیلگران بینالمللی بر نقش محوری روسیه در مدیریت بحرانهای ژئوپلیتیکی، به ویژه تنشهای مرتبط با ایران، تأکید دارند. بر اساس گفتههای اسکات سگان، استاد علوم سیاسی دانشگاه استنفورد، روسیه میتواند “نقش بسیار مهمی” در کاهش تنشهای کنونی پیرامون ایران ایفا کند. این دیدگاه پس از دیدار ولادیمیر پوتین با علی لاریجانی، دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران، در مسکو مطرح شد. شواهدی وجود دارد مبنی بر اینکه تهران ممکن است مایل به ارسال اورانیوم غنیشده برای ذخیرهسازی به روسیه باشد. این گام میتواند به عنوان یک راه حل دیپلماتیک برای ایران عمل کند تا از موضع عقبنشینی کامل جلوگیری کرده و روسیه در این زمینه از آن حمایت کند.
این تحولات در حالی رخ میدهد که فضای بین ایران و ایالات متحده همچنان پرتنش است. سگان به این نکته اشاره میکند که رئیسجمهور آمریکا فردی “ریسکپذیر” است که “تصمیمات عجولانه میگیرد و مایل به استفاده از زور است” در شرایطی که رؤسای جمهور پیشین تمایلی به چنین اقدامی نداشتهاند. این اظهارات به لحن تهاجمی اخیر واشنگتن اشاره دارد، از جمله تهدید به اعزام “آرما دای عظیم” به سمت ایران، در حالی که امیدوار به بازگشت تهران به میز مذاکرات برای دستیابی به یک توافق “منصفانه و عادلانه” است.
زمینههای دیپلماتیک و نقش آستانه
روسیه پیش از این نیز سابقه کمک به حل مسائل هستهای ایران را دارد؛ به طوری که در سال ۲۰۱۵ مقادیر مازاد اورانیوم غنیشده ایران را دریافت کرد. این تجربه، مسکو را به یک بازیگر کلیدی در هرگونه راهحل دیپلماتیک آتی تبدیل میکند. علاوه بر این، در حاشیه این تنشها، اخباری مبنی بر احتمال دیدار فرستاده ویژه آمریکا با وزیر امور خارجه ایران در استانبول منتشر شده است که نشاندهنده تداوم کانالهای دیپلماتیک پشت پرده است.
- نقش مسکو میتواند در تسهیل بحث پیرامون امکان ایجاد یک “تأسیسات بینالمللی غنیسازی اورانیوم” در خاورمیانه باشد.
- مقامات ایرانی تأکید کردهاند که مذاکرات هستهای باید صرفاً با آمریکا و بدون “مطالبات غیرمنطقی و بیاساس” صورت پذیرد.
- سابقه آمادگی روسیه برای کمک به کاهش تنش بین ایران و اسرائیل، پتانسیل این کشور را به عنوان میانجی نشان میدهد.
- تنشها شامل هشدارهای متقابل است؛ تهران اعلام کرده هرگونه حمله علیه آن، زیرساختهای نظامی آمریکا و متحدانش در منطقه را هدف قرار خواهد داد.
- اظهارات مقامات روسی مبنی بر لزوم در نظر گرفتن منافع روسیه در گفتگوهای امنیتی جهانی، بر اهمیت این کشور در هر اجماع منطقهای تأکید میکند.
اسکات سگان اشاره کرد: “ما یک رئیسجمهور ریسکپذیر داریم، کسی که تصمیمات عجولانه میگیرد و مایل به استفاده از زور است.”
یک سناتور روس نیز نسبت به احتمال تهاجم آمریکا به ایران و پیامدهای آن به عنوان زنگ خطری برای جنگ جهانی سوم هشدار داده است.
در مجموع، در حالی که فشارهای خارجی و داخلی بر روند هستهای ایران افزایش یافته است، تلاشهای دیپلماتیک با محوریت بازیگرانی مانند روسیه، به عنوان مسیر اصلی برای جلوگیری از تشدید نظامی در منطقه تلقی میشود. موفقیت هرگونه مذاکره آتی به میزان آمادگی طرفین برای سازش و نقشآفرینی مثبت قدرتهای جهانی مانند روسیه بستگی دارد.
