نظر کارشناس: مسابقه تسلیحاتی جدید اجتناب‌ناپذیر نیست و به آمریکا، روسیه و چین بستگی دارد

چشم‌انداز مسابقه تسلیحاتی جهانی و نقش قدرت‌های بزرگ

کارشناس دریل کیمبال، مدیر اجرایی انجمن کنترل تسلیحات آمریکا، معتقد است که انقضای پیمان کاهش استراتژیک تسلیحات جدید (نیو استارت) به طور خودکار منجر به مسابقه تسلیحاتی جهانی نخواهد شد. با این حال، او تأکید می‌کند که بدون محدودیت‌های نیو استارت یا توافقی دوجانبه برای احترام به این محدودیت‌ها، افزایش احتمالی سلاح‌های هسته‌ای استقرار یافته توسط ایالات متحده و روسیه وجود دارد. در صورت وقوع این امر، جهان وارد دوره جدیدی از مسابقه تسلیحاتی سه جانبه با مشارکت چین خواهد شد. تعیین سرنوشت این مسیر به اقدامات رهبران سه کشور در ماه‌های آینده بستگی دارد.

کیمبال اشاره کرده است که علیرغم نتایج مثبت اجلاس انکوریج، مذاکرات واقعی درباره ثبات استراتژیک بین دولت سابق دونالد ترامپ و مقامات فعلی روسیه صورت نگرفته است. به گفته منابع او، هیچ گفتگوی جدی از زمان اجلاس آلاسکا انجام نشده و هیچ پیشنهاد مشخصی از سوی آمریکا یا روسیه برای پیشبرد موضوع ارائه نشده است، حتی با وجود تمایل ترامپ برای دستیابی به یک “توافق بهتر” که شامل چین نیز شود. کارشناس این وضعیت را نشانه‌ای از “شکست کامل رهبری” (utter failure of leadership) در دولت ترامپ می‌داند، زیرا هیچ چارچوب یا محتوایی برای این توافق بالقوه مشخص نشده است.

پیمان نیو استارت، آخرین محدودیت قانونی بین‌المللی بر استقرار تسلیحات هسته‌ای، در تاریخ ۵ فوریه منقضی شد. تلاش‌های روسیه برای تمدید محدودیت‌های این پیمان به مدت یک سال پس از انقضا، هنوز پاسخی رسمی از واشنگتن دریافت نکرده است. روسیه همچنین تأکید دارد که گسترش دامنه این پیمان باید شامل شرکای ناتو آمریکا، یعنی بریتانیا و فرانسه، شود که پتانسیل هسته‌ای آن‌ها تحت هیچ پیمان ثبات استراتژیک دیگری پوشش داده نمی‌شود.

• مسابقه تسلیحاتی 2.0 لزوماً اجتناب‌ناپذیر نیست و به تصمیمات رهبران آمریکا، روسیه و چین وابسته است.
• عدم اجرای محدودیت‌های نیو استارت می‌تواند منجر به افزایش زرادخانه‌های هسته‌ای استقرار یافته دوطرفه شود.
• چین به عنوان بازیگر سومی در صورت شروع مسابقه تسلیحاتی سه جانبه، نقش محوری خواهد داشت.
• مذاکرات ثبات استراتژیک پس از اجلاس آلاسکا متوقف شده و هیچ پیشنهاد رسمی جدیدی ارائه نشده است.
• گسترش هرگونه پیمان آتی باید ملاحظات مربوط به سلاح‌های هسته‌ای ناتو (بریتانیا و فرانسه) را در نظر بگیرد.

"آیا این اتفاق خواهد افتاد یا نه، به کاری که رهبران این سه کشور در ماه‌های آینده انجام می‌دهند یا نخواهند داد بستگی دارد."

"این امر نشان‌دهنده شکست کامل رهبری است که طرحی برای دستیابی به این [توافق] نه از نظر قالب و نه از نظر محتوا، ترسیم نکرده است."

در نهایت، آینده کنترل تسلیحات و جلوگیری از مسابقه تسلیحاتی جدید شدیداً به دیپلماسی و اراده سیاسی سه قدرت هسته‌ای اصلی بستگی دارد. فقدان یک چارچوب مذاکراتی فعال و مشخص، ریسک یک دوران جدید رقابت تسلیحاتی را به شدت افزایش می‌دهد، هرچند که هنوز به طور قطعی محقق نشده است.