شبکه‌های اجتماعی در برابر دادگاه: دعاوی حقوقی علیه غول‌های فناوری به‌دلیل اعتیاد و آسیب‌های روانی نوجوانان

غول‌های فناوری در برابر قانون

در سال ۲۰۲۶ موجی از دادگاه‌های کلیدی در کالیفرنیا علیه شرکت‌های بزرگ شبکه‌های اجتماعی آغاز شده که می‌تواند نقشه راه قانونی صنعت فناوری را برای سال‌ها تغییر دهد. شاکیان—including والدین، مدارس و دادستان‌های کل—مدعی‌اند پلتفرم‌هایی مانند اینستاگرام، اسنپ‌چت، تیک‌تاک و یوتیوب با طراحی عمدی برای افزایش زمان نگهداری کاربر، نوجوانان را در معرض اعتیاد دیجیتال، اضطراب و افسردگی قرار داده‌اند.

چرا این پرونده‌ها اهمیت دارند

• برای نخستین بار دادگاه‌ها بند ۲۳۰ را کنار گذاشته و اجازه رسیدگی به طراحی محصول را داده‌اند؛ این بدان معناست که شرکت‌ها نمی‌توانند فقط با استناد به «مصونیت پلتفرم» از دادگاه خارج شوند.
• اسناد داخلی که اخیراً افشا شده نشان می‌دهد مدیران از ریسک‌های روانی برای نوجوانان آگاه بوده‌اند اما همچنان الگوریتم‌ها را برای افزایش درگیری تنظیم می‌کردند.
• خانواده‌هایی مانند لوری اسکات، مادر آنالی که در ۱۸ سالگی دست به خودکشی زد، می‌گویند شبکه‌های اجتماعی پیش‌داوری بدن و مقایسه اجتماعی را در دخترشان تشدید کردند.

چه کسی قرار است در جعبه شاهد بنشیند

• مارک زاکربرگ، مدیرعامل متا، در دادگاه لس‌آنجلس شهادت خواهد داد؛ او باید توضیح دهد چرا اینستاگرام ویژگی‌هایی مانند لایک و فیلترهای زیبایی را بدون محدودیت سنی عرضه کرده است.
• کارمندان سابق متا نیز احضار شده‌اند تا درباره گفتگوهای داخلی درباره درگیری نوجوانان اطلاعات دهند؛ برخی از این چت‌ها حاکی از آن است که شرکت نرخ بازگشت کاربران جوان را به‌عنوان KPI اصلی قرار داده بود.

زمان‌بندی دادگاه‌ها

• دادگاه اول از ماه ژوئن در لس‌آنجلس آغاز شده و روی پرونده‌های نمونه متمرکز است؛ نتیجه آن تعیین‌کننده میزان غرامت احتمالی برای هزاران شکایت دیگر خواهد بود.
• دادگاه دوم قرار است در پاییز برگزار شود و احتمالاً مدیران تیک‌تاک و گوگل را در بر خواهد گرفت؛ اگر شرکت‌ها بازنده شوند، انتظار می‌رود میلیاردها دلار غرامت و تغییرات اساسی در طراحی محصول رقم بخورد.

«من نگران محتوایی بودم که فرزندم منتشر می‌کرد، اما هرگز فکر نمی‌کردم آنچه دریافت می‌کند خطرناک‌تر است.» — لوری اسکات، مادر آنالی

«ما هرگز قصد نداشتیم آسیب برسانیم، اما باید تعادل میان درگیری کاربر و سلامت روان را بازتعریف کنیم.» — بخشی از ایمیل‌های داخلی متا که در دادگاه ارائه شد

با هزاران پرونده مشابه در صف، ۲۰۲۶ به‌عنوان سال حسابرسی شبکه‌های اجتماعی شناخته می‌شود؛ اگر شاکیان پیروز شوند، احتمال دارد شاهد ایجاد استانداردهای جدید حفاظت از نوجوانان، محدودیت زمانی هوشمند و حذف الگوریتم‌های تشویق‌کننده مقایسه اجتماعی باشیم.