انتقاد روسیه از آمریکا: انقضای نهایی پیمان کلاهکهای هستهای
کارشناسان هشدار میدهند که انقضای پیمان نیو استارت بین آمریکا و روسیه میتواند موجب آغاز یک مسابقه تسلیحاتی هستهای جدید شود. مسکو دیگر خود را ملزم به محدودیتها نمیداند.
انقضای پیمان نیو استارت و تهدید مسابقه تسلیحاتی هستهای
پیمان نیو استارت (New START)، که در سال ۲۰۱۰ بین ایالات متحده و روسیه امضا شد و از سال ۲۰۱۱ اجرایی گردید، محدودیتهایی را بر استقرار تسلیحات هستهای استراتژیک دو کشور اعمال میکرد. این پیمان که مقرر بود استقرار کلاهکهای هستهای استراتژیک دو قدرت بزرگ هستهای جهان را کنترل کند، در آستانه انقضا قرار دارد و روسیه اعلام کرده است که دیگر خود را ملزم به رعایت تعهدات آن نمیداند. این موضع پس از آن اتخاذ شد که مسکو مدعی شد پیشنهادات ولادیمیر پوتین مبنی بر تمدید ۱۲ ماهه محدودیتها، توسط ایالات متحده نادیده گرفته شده است. وزارت امور خارجه روسیه در بیانیهای اعلام کرد که طرفین «دیگر ملزم به هیچ گونه تعهدات یا اظهارات متقارنی در چارچوب پیمان نیستند» و رویکرد آمریکا را «اشتباه و مایه تأسف» خواند.
پیامدهای انقضای این توافق بسیار جدی تلقی میشود. کارشناسان امنیتی هشدار دادهاند که حذف این محدودیتها میتواند زمینهساز مسابقه تسلیحاتی جدیدی شود، بهویژه با توجه به توسعه سریع زرادخانه هستهای چین. مات کُوردا از فدراسیون دانشمندان آمریکایی اظهار داشت که بدون این پیمان، هر دو طرف از نظر تئوری آزاد خواهند بود تا صدها کلاهک هستهای اضافی را بر روی موشکهای مستقر و بمبافکنهای سنگین خود نصب کنند و زرادخانههای مستقر فعلی خود را تقریباً دو برابر سازند.
جزئیات پیمان و موضع طرفین
پیمان نیو استارت، زرادخانههای استراتژیک دارای قابلیت استفاده سریع را محدود میکرد، نه آنهایی که در انبار یا در انتظار انهدام بودند. با وجود انقضای پیمان، تلاشهایی برای جایگزینی آن صورت گرفته است. رئیسجمهور سابق آمریکا، دونالد ترامپ، علاقه خود را به یک توافق جدید ابراز کرده و گفته است: “اگر منقضی شود، منقضی میشود... ما فقط یک توافق بهتر انجام خواهیم داد.” او همچنین خواهان مشارکت چین در هرگونه مذاکرات هستهای آتی شده است. در مقابل، اتحادیه اروپا و مقامات مذهبی نیز نسبت به این وضعیت ابراز نگرانی کردهاند.
پاپ فرانسیس، اولین پاپ آمریکایی، خواستار شد که این سازوکار لغو نشود: «من یک درخواست فوری میکنم که اجازه ندهیم این ابزار از بین برود... اکنون بیش از هر زمان دیگری ضروری است که منطق ترس و بیاعتمادی را با یک اخلاق مشترک جایگزین کنیم، که قادر به هدایت انتخابها به سوی خیر مشترک باشد.»
این تحولات، نگرانیهای بینالمللی را افزایش داده و یادآور دوران جنگ سرد است، جایی که کنترل تسلیحات نقش حیاتی در حفظ ثبات استراتژیک داشت. روسیه پیشتر نیز به اقدامات متقابل در صورت از سرگیری آزمایشهای هستهای از سوی آمریکا اشاره کرده بود.
- مسکو و واشنگتن پس از انقضا از نظر فنی آزادند تعداد موشکها و کلاهکهای استراتژیک خود را افزایش دهند.
- این پیمان در سال ۲۰۱۰ امضا شد و توسط باراک اوباما و دیمیتری مدودف منعقد شده بود.
- نگرانی اصلی کارشناسان، شروع مسابقه تسلیحاتی سهجانبه با حضور چین است.
- روسیه معتقد است که پیشنهاداتش برای حفظ محدودیتها به مدت ۱۲ ماه «عمداً نادیده گرفته شده» است.
مات کُوردا هشدار داد: «بدون پیمان، هر طرفی آزاد خواهد بود تا صدها کلاهک هستهای اضافی بر روی موشکهای مستقر و بمبافکنهای سنگین خود نصب کند.»
در نهایت، انقضای نیو استارت، کنترل تسلیحات هستهای راهبردی را در نقطهای بحرانی قرار داده است و نیازمند دیپلماسی فوری برای جلوگیری از یک چرخه جدید خطرناک از رقابت تسلیحاتی استراتژیک میباشد.
