واکنش روسیه به انقضای پیمان نیو استارت و تعهد به مسئولیتپذیری هستهای
روسیه اعلام کرد با وجود انقضای پیمان نیو استارت، به عنوان قدرت هستهای مسئولانه عمل خواهد کرد، در حالی که چین نیز از پایان این توافق ابراز تأسف کرد.
پایان پیمان نیو استارت و آینده کنترل تسلیحات هستهای
پایان یافتن پیمان نیو استارت، آخرین توافق کنترل تسلیحات هستهای میان روسیه و آمریکا، بهطور رسمی اعلام شد. کرملین تأکید کرده است که با وجود انقضای این پیمان، فدراسیون روسیه رویکردی مسئولانه و دقیق نسبت به ثبات راهبردی در حوزه سلاحهای هستهای حفظ خواهد کرد و بر اساس منافع ملی خود عمل خواهد نمود. این توافق که برای بیش از نیم قرن بر محدودیت تسلیحات هستهای راهبردی دو قدرت بزرگ حاکم بود، اکنون بدون جایگزین مانده و کارشناسان نسبت به خطر آغاز یک رقابت تسلیحاتی جهانی جدید ابراز نگرانی کردهاند.
روسیه پیشتر پیشنهاد تمدید یکساله این توافق را برای فراهم شدن زمان گفتگو درباره پیمان جانشین داده بود، اما به گفته مسکو، واشنگتن بهطور رسمی پاسخی به آن نداد. سخنگوی کرملین، دیمیتری پسکوف، اعلام کرد که روسیه «این موضوع را منفی میداند» و از پایان پیمان تأسف میخورد.
اهمیت پیمان نیو استارت و تأثیر انقضای آن
پیمان نیو استارت که در سال ۲۰۱۰ امضا شد، سقف زرادخانه هستهای هر طرف را به ۱,۵۵۰ کلاهک هستهای راهبردی مستقر محدود میکرد و همچنین امکان بازرسیهای میدانی از زرادخانهها را فراهم میساخت که این بازرسیها از زمان کووید-۱۹ متوقف شده بودند. روسیه و ایالات متحده در مجموع بیش از ۸۰ درصد کلاهکهای هستهای جهان را در اختیار دارند.
- این توافق به بیش از نیم قرن محدودیت بر تسلیحات هستهای راهبردی ایالات متحده و روسیه پایان میدهد.
- مقامهای بینالمللی نگرانند که پایان این پیمان تأثیر منفی بر نظام کنترل تسلیحات هستهای جهانی داشته باشد.
- روسیه تأکید کرده که با وجود لغو پیمان، با مسئولیتپذیری عمل خواهد کرد.
- بازرسیهای میدانی طبق این پیمان، که در دوران کووید-۱۹ متوقف شدند، از سر گرفته نشدند.
- زرادخانه هستهای چین سریعترین رشد را در جهان دارد، اما پکن فعلاً از پیوستن به مذاکرات دوجانبه خودداری میکند.
واکنشهای بینالمللی و موضع چین
وزارت امور خارجه چین نیز همسو با نگرانیهای بینالمللی، از انقضای نیو استارت ابراز تأسف کرد و آن را برای ثبات راهبردی جهانی مهم دانست. با این حال، چین با وجود گسترش سریع زرادخانه هستهای خود (حدود ۶۰۰ کلاهک در مقابل حدود ۴,۰۰۰ کلاهک برای آمریکا و روسیه)، اعلام کرده که در مذاکرات دوجانبه کاهش تسلیحات شرکت نخواهد کرد، زیرا سطح نیروهای هستهای آنها هنوز با دو قدرت بزرگ فاصله دارد. یک مقام ناتو نیز از آمریکا و روسیه خواست تا با «خویشتنداری» عمل کنند، زیرا هر دو طرف در حال افزایش توانمندیهای هستهای خود هستند.
لین جیان، سخنگوی وزارت امور خارجه چین، بیان کرد: «جامعه بینالمللی بهطور گسترده نگران است که پایان این پیمان تأثیر منفی بر نظام بینالمللی کنترل تسلیحات هستهای و نظم هستهای جهانی داشته باشد.»
سخنگوی کرملین اظهار داشت: «اینکه بعد از این چه اتفاقی میافتد، بستگی به روند رویدادها دارد. در هر صورت، فدراسیون روسیه رویکرد مسئولانه و دقیق خود را نسبت به مسئلهٔ ثبات راهبردی در حوزهٔ سلاحهای هستهای حفظ خواهد کرد.»
انقضای نیو استارت، که بهویژه با عدم پاسخ آمریکا به پیشنهاد تمدید یکساله روسیه همراه شد، نقطه عطفی در روابط هستهای قدرتهای بزرگ محسوب میشود و احتمالاً مسیر آینده خلع سلاح و کنترل تسلیحات را در هالهای از ابهام قرار خواهد داد.
